Dit is een compilatie van de serie blogs die Superprof heeft geschreven om een beeld te geven van tien belangrijke dichters uit de Nederlandse poëziegeschiedenis. De reden voor de keuze van juist deze dichters is willekeurig. Er hadden ook tien andere poëten behandeld behandeld kunnen worden. Wat ze gemeen hebben is hun algemene bekendheid. Bovendien geven ze een beeld van de ontwikkeling in de poëzie in de loop der eeuwen. Superprof hoopt hier een handreiking te geven aan scholieren die het vak Nederlands volgen op de Havo en het Vwo.

De beste leraren Nederlands (schoolvak) beschikbaar
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (7 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Peter
5
5 (7 reviews)
Peter
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vera
5
5 (8 reviews)
Vera
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (7 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Peter
5
5 (7 reviews)
Peter
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vera
5
5 (8 reviews)
Vera
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Hadewijch

Er is weinig bekend over de dichteres en mystica Hadewijch. Ze werd geboren in de dertiende eeuw, waarschijnlijk in Brabant. De teksten die van haar zijn overgeleverd zijn visioenen, liederen en brieven.

Haar werk dateert uit periode van de Burgerlijke literatuur (1300-1550) en voldoet aan de kenmerken van de Middeleeuwse literatuur (dichtkunst, volkskunst, theocentrisch, didactisch/moraliserend).

Hadewijch was een mystieke dichteres wat inhoudt dat door het streven om door gebed, meditatie, onthouding en soms zelfkwelling te komen tot het opgaan in God. Het zich één voelen geeft de grootste verrukking, de extase.

Bekende werken van haar zijn: De minne es al en God si met u. De thema’s die in haar werk naar voren komen zijn de liefde tot God en naastenliefde.

Op school wordt Hadewijch nog steeds onderwezen. Er zijn tal van gedichten van haar te vinden op internet met een 'vertaling' naar het huidige Nederlands. Door het werk van Hadewijch kun je meer te weten komen over de Middeleeuwse literatuur.

Joost van den Vondel

Het graf van Joost van de Vondel is omringt door standbeelden van engelen
Vondel was een zeer veelzijdig schrijver en dichter ǀ Flickr.com - Meritxell Talavera

Joost van de Vondel, ook wel de Prins der Dichters genoemd leefde in de zeventiende eeuw. Hij was een veelzijdig schrijver. Hij schreef onder anderen:

  • Gelegenheidsgedichten, geschreven in nauwe samenhang met allerlei gebeurtenissen, zaken, personen en boeken uit zijn eigen tijd. Een bekend gedicht, naar aanleiding van het overlijden van zijn zoon Constantijn, is Kinder-lyck (1633);
  • Hekeldichten, bijvoorbeeld het Stokske van Joan van Oldenbarnevelt, Vader des Vaderlands (1657);
  • Treurspelen (bijvoorbeeld: Gijsbrecht van Aemstel (1637) en Lucifer (1654).

Vondel sprak in zijn tijd een groot publiek aan en stond dichtbij de gewone mens; hij was sociaal bewogen. Zijn werk was zeer veelzijdig en ging over normen en waarden. Hij was ook politiek betrokken en bepaalde werken leren je over de geschiedenis van zijn tijd. Daarom is Vondel vaak nog verplichtte kost op de Nederlandse literatuurlijst en speelt hij voor veel dichters nog steeds een grote rol. Zijn toneelstukken worden heden ten dage nog steeds opgevoerd.

Willem Bilderdijk

Bilderdijk werkte als hofdichter voor Lodewijk Napoleon zoals blijkt uit dit document
Bilderdijk was nogal gesteld op Lodewijk Napoleon. Hij schreef zelf een ode aan hem ǀ Flickr.com - Jul

Willem Bilderdijk (1756-1831) is een dichter uit de achttiende eeuw. Veel poëzie uit de tweede helft van de achttiende eeuw kwam voort uit ‘dichtgenootschappen’: gezelschappen opgericht door poëzieliefhebbers. In 1776 bekroonde het Leidse dichtgenootschap 'Kunst wordt door Arbeid Verkreegen' zijn vers over de 'Invloed van de dichtkunst op het staetsbestuur' met de gouden medaille.

Willem Bilderdijk leefde in een roerige tijd. De ‘Gouden Eeuw’ was voorgoed voorbij, Nederland beleefde het Tweede Stadhouderloze Tijdperk (1702-1747) en in 1806 werd Lodewijk Napoleon koning van Holland. Willem Bilderdijk kwam in dienst als hofdichter van de koning. Hij schreef een ode aan de koning: Napoleon. Daarna schreef hij het Epos: De ondergang der eerste waereld (1809-1810).

Toen koning Lodewijk Napoleon in 1810 was afgetreden en Nederland was ingelijfd bij het Franse keizerrijk was Bilderdijk hevig gedesillusioneerd. Hij schreef het gedicht Afscheid.

In het begin was zijn werk nog classicistisch van aard, maar hij ging de geschiedenis in als het prototype van een romantisch dichter. Eén reden daarvoor was zijn melancholie: Bilderdijk voelde zich altijd ongelukkig en koesterde een levenslange doodswens.

De blijvende betekenis van Bilderdijk voor de Nederlandse cultuur ligt vooral in zijn werk als privé docent Vaderlandse geschiedenis in Leiden. Bilderdijk wordt ook gezien als de geestelijke vader van het Nederlandse Réveil. Aanhangers van deze Beweging waren uit op verdieping en verlevendiging van het christelijke voelen, denken en handelen op uiteenlopende terreinen van het leven.

Herman Gorter

Herman Gorter (1864-1927) wordt gerekend tot een van de grootste dichters in de Nederlandse taal. Hij is vooral bekend geworden door zijn gedicht Mei (1889). De openingsregel van dit gedicht is heel beroemd geworden:

Een nieuwe lente en een nieuw geluid

In het begin van zijn carrière was Gorter aanhanger van de Tachtigers. Deze stonden voor de volgende principes:

  • Het lárt pour lárt-beginsel;
  • Het individu is het belangrijkst en kunst moet volgens Kloos 'de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie' zijn;
  • Vorm en inhoud moeten één zijn;
  • De zintuiglijke waarneming is erg belangrijk. Realisme, naturalisme, impressionisme en sensitivisme worden daardoor belangrijk.

Al snel wendde Gorter zich echter af van de poëtische principes van de Tachtigers en ging hij meer geëngageerde gedichten schrijven met een sterke socialistische inslag.

Gorter was in zijn tijd een strijder tegen onrecht. Hij was een overtuigd sociaal-democraat. Die sterke persoonlijkheid uitte zich ook in zijn bekende gedicht Mei. In die tijd was dit gedicht heel vernieuwend voor de Nederlandse poëzie. Het was een hoogtepunt, omdat hij brak met de heersende conventies, om zijn vernieuwende taalgebruik en de uitgebreide omschrijving van de natuur.

Tegenwoordig geldt het gedicht Mei als een van de belangrijkste meesterwerken uit de Nederlandse poëzie.

De beste leraren Nederlands (schoolvak) beschikbaar
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (7 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Peter
5
5 (7 reviews)
Peter
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vera
5
5 (8 reviews)
Vera
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (7 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Peter
5
5 (7 reviews)
Peter
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vera
5
5 (8 reviews)
Vera
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Hendrik Marsman

Hendrik Marsman (1899-1940) is één van de belangrijkste Nederlandse dichters tijdens het Interbellum, de periode tussen de twee wereldoorlogen. Hij is één van de weinige vertegenwoordigers in Nederland van het Vitalisme en het Expressionisme.

Het meest bekende gedicht van Marsman is wel Herinnering aan Holland uit 1936, waarin hij uiting geeft aan zijn poëtische gedachten aan Nederland. In 2000 werd dit gedicht gekozen tot 'Gedicht van de Eeuw’ in Nederland.

Over Marsmans betekenis en invloed zijn de meningen verdeeld. In zijn tijd werd hij zeker gewaardeerd; in 1927 ontving hij de Prijs van Amsterdam voor Paradise regained en in 1936 de C.W. van der Hoogtprijs voor Porta Nigra. Ook werd hij algemeen beschouwd als de literaire leider, met name in kringen rond De Vrije Bladen en De Gemeenschap. In 1926 schreef Marsman in De Vrije Bladen: "De waarde van een kunstwerk zal worden bepaald door de mate waarin intens leven in intense poëzie is omgezet." 

Jan Campert

Deze steen met een gedicht van Jan Campert bevindt zich in de bossen bij Westerbork
Het beroemde gedicht 'De achttien dooden' van Jan Campert in steen gehouwen ǀ Flickr.com - Moser's Maroon

Jan Campert (1902 - 1943) was een Nederlandse journalist, dichter, schrijver en verzetsman.

Hij is vooral bekend van het gedicht De achttien dooden, dat hij schreef naar aanleiding van de executie van vijftien verzetslieden (waaronder Bernardus IJzerdraat) van de Geuzengroep en drie communistische Februaristakers op 13 maart 1941.

In 1926 ging hij in de journalistiek en de loop der jaren werkt hij voor verschillende kranten.

Vrij snel na het uitbreken van de oorlog raakte Campert betrokken bij het verzet. In 1942 werd hij gearresteerd toen hij een joodse man naar België probeerde te smokkelen. Hij kwam terecht in het Duitse concentratiekamp Neuengamme, waar hij in 1943 overleed.

Het gedicht de De achttien dooden staat bij velen in het collectieve geheugen gegrift. Het werd vele jaren voorgedragen tijdens de jaarlijkse 4 mei-herdenking op de Dam in Amsterdam. Dit gedicht zal altijd een belangrijke rol blijven spelen in de geschiedenis van het Nederlandse verzet.

Judith Herzberg

Judith Herzberg (1934) schreef in bijna zestig jaar zo’n vijftien dichtbundels. Veel van haar gedichten beslaan niet meer dan een pagina en hebben de speciale vertrouwdheid van een brief van een vriend, geliefde of familielid.

Judith Herzberg wil ook het ongewone in de gewone dingen in haar gedichten laten zien. Ze schreef over alledaagse dingen, Zoals bijvoorbeeld over een afwasmachine.

Judith Herzberg is een autonome dichter en behoort tot geen enkele stroming. Je kunt bij haar werk wel spreken over parlandopozie (praatverzen), een vorm van poëzie die door het gebruiken van een gewone spreektaal of anekdotische vertelstijl vóór alles begrijpelijk wil overkomen. Deze opvatting plaats de dichter zelf in het middelpunt door uitdrukking van eigen gevoelens en standpunten. Dit zien we bij Herzberg duidelijk terug in de schijnbare eenvoud van haar gedichten; haar nauwkeurige observaties uit het dagelijks leven en haar vindingrijkheid. Tijdens de uitreiking in 2018 van de Prijs der Nederlandse Letteren werd zij door Koning Willem-Alexander onder andere om deze kwaliteiten geprezen. De trilogie Leedvermaak, Rijgdraad en Simon, over een Joodse familie op drie momenten in hun leven, wordt vandaag de dag nog steeds opgevoerd (Het Nationale Theater, mei 2022).

Jules Deelder

Het langste gedicht ter wereld van Jules Deelder
Het gedicht voor zijn dochter Ari in de Beneluxtunnel ǀ Flickr.com - Gerard de Witt

Jules Deelder (1944-2019) was een echte Rotterdammer. Naast zijn Rotterdamse dialect gebruikte hij veelal korte zinnen, doorspekt met Engelse termen en woorden uit de wereld van de popmuziek.

Hij wordt gerekend tot de performance popdichters en hij sluit daarmee aan bij de beatgeneration van buitenlandse dichters als Allen Ginsberg en Jack Kerouac.

Regelmatig terugkerende thema's in zijn werk zijn Rotterdam, drugs, jazz, de Tweede Wereldoorlog en het Derde Rijk. Veel van zijn werk is absurdistisch.

De poëzie van Deelder sluit aan bij bij de poëzie van De Nieuwe Stijl. Deze beweging was vooral een Rotterdamse beweging. Zijn werk ademt ook de tijdgeest van de jaren zestig: onburgerlijkheid, vrijheid en vrolijke anarchie. Dit verklaart al veel. Als Rotterdammert en markante persoonlijkheid was hij de promotor van Rotterdam. Zijn woorden raken mensen veel mensen diep in het hart; zijn regels staan op gevels, een schuurdeur, een arm of een kussen. Zijn gedichten zijn vaak kort, humoristisch en zeer toegankelijk. Vaak zijn zijn thema's alledaags en voor iedereen herkenbaar. Zijn werk niet meer weg te denken uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis

Gerrit Komrij

Gerrit Komrij was de eerste Dichter des Vaderlands
Komrij werd door andere dichters gevreesd door zijn scherpe polemieken ǀ Flickr.com - Coen Peppelenbos

Als dichter maakte Gerrit Komrij (1944-2012) vanaf het begin deel uit van de groep schrijvers, bij wie de discipline van klassieke rijmschema’s en versmaten een grote betekenis hadden. Juist door die strakke vormen en foutloos taalgebruik, die recht tegenover de vaak grillige en lachwekkende inhoud staat, wordt de lezer voortdurend op het verkeerde been gezet.

Door zijn gebruik van zwarte humor en de neiging om alles te relativeren werd hij wel als neoromanticus gezien. Of dat zo is, is de vraag. Zijn streven was de zichtbare verbinding tussen zijn eigen gevoelens en zijn dichtkunst te verbergen. Zelf zei hij:

Ik heb mijn lezers altijd met een rijmend kluitje in het riet van hun eigendunk gestuurd. Poëzie is iemand de oren vullen met poetskatoen.

Gerrit Komrij stond vooral bekend om zijn taalkundige manier van schrijven en zijn veelzijdigheid. Hij was de eerste die met een Nederlandse uitgebreide bloemlezing kwam. Die boeken zijn geweldige naslagwerken. Door zijn veelomvattende kennis van de poëzie kon hij ageren tegen het gebrek aan literaire vaardigheid in Nederland. Hij kon een schrijver belachelijk maken. Hij werd daarom gezien als de 'gevreesde criticus'.

Als eerste Dichter Des Vaderlands (2000-2004) heeft hij zich ingezet voor de promotie van de poëzie. Hij richtte in 2001 de Poëzieclub op, het tijdschrift Awater en de Sandwich-reeks (2002) voor debutanten en vergeten dichters. Zijn werk werd in vertaling uitgegeven in Portugal en Zuid-Afrika (in het Engels en het Afrikaans).

Bart Chabot

Bart Chabot tijdens een voordracht bij boekhandel Paagman
Bart Cabot is een meester in vertellen ǀ Flickr.com - Gerard Stolk

Bart Chabot (1954) is een Nederlandse dichter en schrijver en podiumman. Wie aan Chabot denkt, denkt aan beweging. Achter zijn bril sprankelen een tomeloze energie en verbeelding, die zijn vastgelegd in zijn poëzie, verhalen en biografieën.

Chabot gebruikt voor zijn gedichten meerdere pagina’s. Het lijken wel cabaretteksten met een dichterlijke inslag. Je moet de gedichten snel lezen, net zo snel als Chabot dat zelf doet. Doe je dat niet dan mis je de impact.

Je zou deze gedichten kunnen zien als een Rock-‘n-roll weergave van het moderne leven zijn, niet zo vreemd, gezien feit dat hij jarenlang omging met de Rock 'n rollerrock Herman Brood.

Bart Chabot is een druktemaker - hyperactief - die thema’s zoals dood, leven, hemel, hel, in een ritmische praat poëzie aan de orde stelt. Om zijn toehoorders te vermaken vertelde hij flauwe grappen tussendoor en dit kwam zijn serieuze thema’s niet altijd ten goede. Wil je een indruk krijgen van zijn manier van voordragen kijk dan op YouTube naar Bart Chabot op de Nacht van de Poëzie in 2014

Bart Chabot is naar eigen zeggen lang “de minst dan wel de slechtst besproken schrijver van Nederland” geweest. Hij wordt maar zelden gerecenseerd. “Ik ben de minst dan wel de slechtst besproken schrijver van Nederland”, constateert hij zelf. “Ze vinden me de schreeuw dichter, banaal, beslist niet literair  verantwoord. [ …]”

Daarom was Chabot ook zeer in zijn nopjes toen, de door iedere schrijver, zo ook Chabot, gevreesde polemicus Gerrit Komrij een positief oordeel als nawoord bij de meest recente uitgave van de verzamelde poëzie van Chabots Greatest Hits Volume 1 schreef.

Maar zoals bij alles, heeft iedereen zijn eigen mening, zoals Komrij al zei. Met andere woorden: óf je vindt de man en zijn werk helemaal te gek óf je vindt het helemaal niks.

En dat geldt voor alle hier bovengenoemde dichters!

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1e les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Marianne

Ik vind dat iedereen overal op de wereld recht heeft op onderwijs. Onderwijs geeft je een betere toekomst. Ik heb de mogelijkheid om mijn kennis te delen, zodat ik mensen van arm tot rijk, van jong tot oud misschien een helpende hand kan bieden om hun doel te bereiken. Dat is mijn ambitie!