Het kan zijn dat het woord zoölogie een beetje onbekend bij je overkomt. Toch is het een van de drie hoofdtakken van de biologie, en de iets bekendere term is dierkunde. De andere takken heten botanica (plantkunde) en microbiologie. Iemand die als wetenschapper in de zoölogie werkzaam is kan allerlei onderwerpen bestuderen van diergedrag tot entomologie en biochemie.

Wat houdt zoölogie dan eigenlijk in? Een eenvoudige uitleg wijst naar het primaire doel: alles over dieren bestuderen, van het unieke ecosysteem waarin ze leven tot de moleculaire processen die het helpen te overleven.

Zoölogen kunnen in allerlei werk aangetroffen worden: het leiden van een innovatief onderzoeksproject tot het wildbeheer van in nationale parken. Om te helpen het concept te begrijpen beginnen we met de geschiedenis van de zoölogie als discipline, kijken we in dit artikel naar de basis van zoölogie, en kijken we naar de verschillende beroepen die je met een studie dierkunde kunt doen.

Waarom eigenlijk biologie studeren?

Vrouw kijkt in microscoop.
Doe jij een revolutionaire ontdekking in de zoologie? | Bron: Pexels
De beste leraren Biologie beschikbaar
Jordan
4,9
4,9 (14 reviews)
Jordan
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Mick
5
5 (9 reviews)
Mick
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Thivija
4,9
4,9 (12 reviews)
Thivija
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Nadine
5
5 (8 reviews)
Nadine
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Michelle
Michelle
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Madeleine
Madeleine
13€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Evianne
5
5 (5 reviews)
Evianne
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Susan
5
5 (4 reviews)
Susan
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jordan
4,9
4,9 (14 reviews)
Jordan
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Mick
5
5 (9 reviews)
Mick
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Thivija
4,9
4,9 (12 reviews)
Thivija
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Nadine
5
5 (8 reviews)
Nadine
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Michelle
Michelle
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Madeleine
Madeleine
13€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Evianne
5
5 (5 reviews)
Evianne
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Susan
5
5 (4 reviews)
Susan
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Wat Houdt Zoölogie in?

Zoölogie heeft te maken met het dierenrijk. Het tracht de cellulaire ontwikkeling van dieren en ook de interactie van dieren met hun omgeving te begrijpen. Evenals botanica begint de geschiedenis ervan al ver voordat er sprake was van enige menselijke beschaving. Dankzij wetenschappelijk onderzoek aan de vele universiteiten met opleidingen zoölogie begrijpen we veel meer over de dieren.

Sinds die genoemde menselijke beschaving begon, hebben we ons beziggehouden met een bepaalde vorm van dierkunde. In den beginne ging het niet om diepe wetenschap, maar probeerden jagers zich te verplaatsen in dieren om hun gedrag te begrijpen en ze zo beter te kunnen jagen. Als je dus begint aan je opleiding biologie aan de universiteit moet je bedenken dat de grondslag van je studie bij holbewoners ligt!

Zoölogie begon dus als een manier om dieren te begrijpen om jachtmethoden te verbeteren. Dit breidde zich later uit tot het houden van huisdieren. De uitvoerige en gedetailleerde kennis van dierengemeenschappen en hun verhouding tot hun omgeving vormde de basis van de zoölogie zoals we dat vandaag kennen.

Tijdens de 18e eeuw verschoof het vlak van de zoölogie en de studie ervan toen Carolus Linnaeus een benamingssysteem opzette. Dieren en hun functies werden hierdoor niet als uniek beschouwd maar in hun relatie met elkaar. Dit systeem wordt nog steeds gebruikt, en Linnaeus heeft zo niet alleen een enorme rol gespeeld in de biologie en specifiek zoologie maar ook in sociale wetenschappen zoals gedragswetenschappen.

In de 19e eeuw drong het cellulaire en moleculaire onderzoek ook binnen in het veld van de zoölogie. Zoöloog Georges Cuvier zette opnieuw de studie biologie op zijn kop door zijn ontdekking van de vergelijkende anatomie. Op zijn beurt werd dit weer beïnvloed door zowel de celtheorie en de vooruitgang in het vlak van de ontwikkelingsbiologie en de embryologie. Biologie studeren werd steeds interessanter en opleidingen op verschillende plekken ter wereld verdiepten zich meer in de laatste werken van deze revolutionaire biologen.

Charles Darwin werd beroemd doordat hij in de 20e eeuw nog een mijlpaal in de geschiedenis van de zoölogie voortbracht. Zijn ontwikkeling van de evolutietheorie zette niet alleen de botanische wetenschappen op zijn kop maar ook alles wat betrekking heeft op organische wetenschappen. Op zijn reizen ontdekte hij dat dieren zich ontwikkelen afhankelijk van hun leefomgeving, en dat verschillende wezens uit een familie verschillende lichaamseigenschappen hebben die zijn aangepast aan hun omgeving. De kennis over de dierenwereld nam toe en opleidingen zoöloog sprongen uit de grond.

Tijdens de 20e en de 21e eeuw vond nog een andere verschuiving plaats in de zoölogische wetenschappen. Men stelde minder belang in classificeringsinspanningen. Het oplossen van de biologische problemen van de wereld door onderzoek van natuurbescherming kreeg voorrang. Dat betekent nog meer wetenschappelijk onderzoek aan de universiteit, een breder studie programma en meer begrip van deze life sciences.

Wil je nu ook biologie studeren? Onderzoek doen aan de universiteit in Nederland? Studeren met andere studenten aan de beste universiteiten ter wereld? Lees hieronder waar je het best zoölogie kunt studeren.

Bioloog aan het werk
Het veldwerk is het mooiste werk! | Bron: Pexels

Hoe Zoölogie te Studeren

Als je in de zoölogie geïnteresseerd bent dan ben je waarschijnlijk al bezig met het zoeken naar een Bachelor in de biologie, een opleiding bij een university college, of je neemt biologie als een deel van een vereist vakkenpakket of keuzevak. Is geen van deze dingen op je van toepassing en ben je gewoon geïnteresseerd in de structuur en de functies van het dierenrijk en ben je van plan je beroep van zoöloog te maken? Dan kunnen deze tips je wellicht verder helpen.

Ten eerste: als je biologie wilt studeren aan de universiteit moet je ervoor zorgen dat je Natuur & Gezondheid of Natuur & Techniek met daarin Biologie op de middelbare school hebt gevolgd. Als dit niet het geval is moet je er in ieder geval voor zorgen dat je aan de toelatingseisen van de universiteit of hogeschool voldoet, wellicht door een bijspijkercursus of bijles biologie bij Superprof te volgen.

Vervolgens kan je binnen de landgrenzen wat betreft de universiteit of het Wetenschappelijk Onderwijs (WO) kiezen uit de volgende mogelijkheden wat betreft biologiestudies. Na enkele jaren kan je dan je specialisatie zoölogie kiezen, en daarna ook masterstudies en PhD’s doen. Maar laten we bij de Bachelorstudies beginnen:

De Universiteit van Leiden, de Universiteit van Groningen, de Universiteit Utrecht, Wageningen University, de Radboud University in Nijmegen, de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit bieden allemaal bachelorstudies Biologie.

In Wageningen en Groningen kan je een master Dierkunde doen. Voor je masteropleiding zou je ook kunnen denken aan een uitstapje naar het buitenland, bijvoorbeeld door in Zuid-Afrika, Cambridge of Sydney een studie te volgen. Je vindt meer over deze masters op Information Planet. Information Planet is een site waar je ook meer kan lezen over de achtergrond van de mogelijke universiteiten die dergelijke opleidingen aanbieden. Zo kan je in Florida university college volgen terwijl je een echte expert in zoölogie wordt!

Steden als Leeuwarden, Den Haag en Utrecht bieden voor scholieren op de havo ook de mogelijkheid om HBO-opleidingen te volgen in dierkunde, biologie of verwante studies. Op die manier kunnen scholieren doorstromen naar een WO-opleiding, of als ze niet naar de universiteit willen en wetenschappelijk onderzoek willen doen, en gewoon met dieren kunnen werken, kunnen ze gelijk aan de slag gaan.

Daarnaast zijn er verschillende mbo-opleidingen door heel Nederland die zoölogie of aanverwante opleidingen bieden. Perfect voor als je op het vmbo zit en je iets wil doen met je voorliefde voor dieren. Met een mbo biologie of dierkunde zou je bijvoorbeeld als dierenverzorger in de dierentuin aan de slag kunnen, of kunnen werken in natuurbeheer voor Natuurmonumenten.

Maar voor een complete lijst van beroepen die je kan doen met een studie zoölogie, verwijzen we je door naar iets verder in dit artikel. Eerst gaan we onze kennis werken: hieronder vind je meer over het dierenrijk.

Bioloog met blad
Onderzoek planten en dieren! | Bron: Pexels

Onderverdeling van het Dierenrijk

De studie van dieren binnen de biologie kan op verschillende manieren plaatsvinden. We richten ons hier op het begrijpen van enkele van de basistermen binnen de zoölogie. Deze biologische wetenschap heeft te maken met alles wat organismen betreft en het is daarom belangrijk om te zien hoe verschillende klassen binnen het dierenrijk onderscheiden worden.

Een dergelijk onderscheid dat gemaakt kan worden is bijvoorbeeld tussen gewervelde dieren en ongewervelde dieren.

Gewervelde Dieren

De officiële benaming van wat gewervelde dieren precies zijn kan wat ingewikkeld overkomen. Binnen het fylum Chordata vormen gewervelde dieren deer grootste subfylum. Dit heeft echter alleen te maken met de technische kant van hun classificatie. Dieren maken deel uit van dit subfylum als ze een aantal belangrijke karakteristieken hebben zoals:

  • de aanwezigheid van een ruggengraat
  • een spierstelsel hebben
  • een zenuwstelsel hebben
  • een deel van dit zenuwstelsel is beschermd door de ruggengraat

Deze dieren maken deel uit van allerlei wezens die je waarschijnlijk wel kent: alle vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren. In wetenschappelijke termen zijn dat de Osteichthyes, Amphibia, Reptilia, Aves and Mammalia.

Zoogdieren

Zoogdieren zijn zo goed als allemaal warmbloedige beesten die zich onderscheiden van andere diersoorten omdat de jongeren zogen bij hun moeder – vandaar de naam. Mensen zijn in principe ook zoogdieren. In het zoogdieren rijkdom zijn er duizenden soorten, die onderling weer enorm van elkaar verschillen: de walvis van de vleermuis en de olifant van de orang-oetan.

Vogels

Alle vogels hebben vleugels en veren. Dat betekent niet dat alle vogels daadwerkelijk kunnen vliegen. Vogels die niet kunnen vliegen noemen we over het algemeen loopvogels: een goed voorbeeld hiervan is de struisvogel. Er zijn wereldwijd meer dan tienduizend verschillende soorten vogels. Volgens verschillende wetenschappers zijn vogels voortgekomen uit de evolutie van verschillende soorten dinosauriërs, die ook al vleugels hadden en konden vliegen maar nog geen veren hadden. Alle vogels leggen eieren, alle vogels hebben twee poten en een snavel en alle vogels zijn warmbloedig.

Vissen

Een klasse met tienduizenden wetenschappelijk beschreven soorten. Ze leven onder water, waar ze kunnen leven dankzij hun kieuwen. Er is een verschil tussen zoet- en zoutwatervissen, hoewel sommige vissen in beide types water leven. Daarnaast zijn er verschillen in dieet (roofvissen, vissen die planten eten). Alle vissoorten leggen eitjes. Dierkundigen zeggen dat naast insecten er nog het meest te ontdekken valt in de wereld aan onontdekte soorten in de diepe diepzee, waar ongewervelde dieren de diepste bodems van de aarde delen met vissen. Als je dus naam wil maken als zooloog, dan kan je er eens aan denken je duikbrevet te halen!

Amfibieën

Deze groep is ontzettend divers. De bekendste amfibie voor veel mensen zijn de kikkers, maar uiteraard heb je ook salamanders, watersalamanders, padden en blinde wormen. Er zijn zelfs meer dan vierduizend verschillende soorten amfibieën ter wereld.

Wat is precies een amfibie? Het zijn behoorlijk gespecialiseerde dieren in de zin dat ze zowel in als buiten het water kunnen leven. Het woord amfibie dat gebruikt wordt voor deze dieren heeft wortels in het Griekse woord dat "een dubbel leven leiden" betekent. Deze dieren maken deel uit van de klasse die Amphibia heet en zijn gewervelde dieren.

Reptielen

Je zult al vast een keer in aanraking zijn gekomen met reptielen. Een aantal van de meest bekende zijn slangen, hagedissen en krokodillen. Schildpadden maken ook deel van de groep uit.

Dat brengt ons tot het belangrijke feit dat de wereld lang geleden veel meer reptielen bevatte. De meeste soorten, waaronder zee-reptielen en dinosauriërs, zijn inmiddels uitgestorven.

Reptielen hebben veel kenmerken:

  • epidermische schubben
  • de schubben bevatten bèta keratine en alfa keratine
  • ze hebben een achterhoofdsknobbel
  • ze hebben geen anterieur coronoïde bot (een deel van de onderkaak bij zoogdieren)
  • de ontwikkeling van de embryo's vindt meestal uitwendig plaats (in eieren bijvoorbeeld)

Misschien vraag je wel af of er nog dieren over zijn na deze grote groep. We hebben echter ook nog de ongewervelde dieren.

Ongewervelde Dieren

Zoals de naam al aangeeft heeft deze diersoort geen wervelkolom. Misschien heb je de indruk dat deze groep niet zoveel dieren bevat, maar die mening is volkomen verkeerd. Het omgekeerde is zelfs waar: ze maken zelfs 90% van alle levende dieren op aarde uit.

Ongewervelden zijn onder andere de kwallen, zee-egels en sponzen, maar er zijn ook eetbare dieren  zoals inktvissen, slakken, krabben en kreeften.

Wat voedsel aangaat, de ongewervelde dieren zijn zeer belangrijk in de voedselketen in het algemeen en niet alleen als een bron van eten voor zeedieren. Ze voeden vissen, vogels, zeeleeuwen, walvissen en veel andere gewervelde dieren. Deze dieren onderhouden niet alleen het dierenrijk maar ook de biologische processen ervan.

Bioloog doet onderzoek
Je kan je hele leven in een lab blijven werken | Bron: Pexels

Banen in de Zoölogie

Veel middelbare school leerlingen en Bachelor studenten denken vaak nauwelijks aan baanvooruitzichten totdat ze hun studiegebied hebben gekozen of zelfs al hun diploma hebben. We hebben goed nieuws: banen in de zoölogie zijn er veel en gevarieerd. En al zijn er niet veel banen die een specifieke graad in de biologie eisen, toch is het een uitstekende gelegenheid om je interdisciplinaire interesses te combineren.

Uiteraard hangen de mogelijkheden op de arbeidsmarkt en de richting waar je uiteindelijk terechtkomt sterk af van de voorkeuren die je hebt en de specialisaties die je vervolgens doet. Hoewel (haast) iedereen die zoöloog wil worden begint met een voltijdopleiding biologie, zij het op de universiteit, zij het op mbo- of hbo-niveau, kunnen er later in het programma keuzes gemaakt worden die meer richting een bepaalde expertise op het gebied van dierkunde gaan.

Natuurbeheer - Het beheer van parken en bossen, het herintroduceren van wild, het bijhouden van de wildstand: ook in Nederland, bijvoorbeeld bij Natuurmonumenten, is er genoeg werk als dierkundige en kan je met hele diverse natuur en de dieren die daarin leven werken. Het behoud van groen is zeker in een klein land als Nederland heel belangrijk, dus je draagt bij aan de leefbaarheid!

Dierenarts – hoewel je hierbij zeker een specialisatie nodig hebt, zoals een medische vervolgopleiding, kan je met de kennis van dieren die je opdoet tijdens je studie zeker een loopbaan als dierenarts krijgen. Binnen het vakgebied kan je je ook nog specialiseren op een bepaald soort dieren, als je voorkeuren hebt uiteraard.

Wetenschapper – als je graag wetenschappelijk onderzoek doet en met je studie en kennis wilt bijdragen aan meer inzichten over het dierenrijk, kun je denken aan een carrière als wetenschapper. Je blijft in dat geval verbonden aan een universiteit of instituut, doet onderzoek, maar staat ook vaak genoeg met je poten in de modder tijdens veldwerk.

Dierenverzorger – dierentuinen, natuurparken, kinderboerderijen: afhankelijk van wat je wilt zijn er genoeg opties om als dierenverzorger aan de slag te gaan en als je een opleiding zoologie hebt afgerond is de kans groot dat je geen vervolgopleiding hoeft te doen om als dierenverzorger een baan te vinden.

Leraar – ben jij helemaal gek van dieren en de natuur in het algemeen en wil je anderen even enthousiast maken voor jouw passie? Dan kan je eraan denken om op bijvoorbeeld een middelbare school les te gaan geven. Je zal dan wel een diploma moeten halen om voor de klas te mogen staan, maar als je de achtergrondkennis als bioloog al hebt ben je al een heel eind.

Trainer – dieren die rehabiliteren, honden die getraind moeten worden, er zijn verschillende werkvelden waar dierentrainers ingezet kunnen worden. Je werkt direct met dieren, leert ze begrijpen door je kennis toe te passen en in de meeste gevallen worden de dieren er zelf ook beter van!

Adviseur – voor bedrijven, overheden of organisaties: wie een project wil doen dat op een bepaalde manier aansluit bij jouw expertise en kennis kan het zijn dat je gevraagd wordt als adviseur. Zeker nu duurzaamheid en groene ontwikkeling steeds belangrijker wordt, wordt dit beroep steeds populairder!

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1ste les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (2 beoordeling(en))
Laden...

Klaas

Techneut met een onderwijsachtergrond. Graag en vaak op zoek naar manieren om zowel jongeren als ouderen in staat te stellen om beter te leren. Vertaler voor Superprof sinds het begin!