De Franse taal behoort tot de Indo-Europese taalgroep; meer specifiek, het is een Romaanse taal, wat betekent dat het uit het Latijn stamt. Natuurlijk is het gesproken Frans van vandaag niet in één keer ontstaan, maar is het resultaat van duizenden jaren van spreken, schrijven en revitaliseren met nieuwe woordenschat en veranderende grammatica.

Dus wat maakt Frans precies Frans?

De beste leraren Frans beschikbaar
Arianne
4,8
4,8 (11 reviews)
Arianne
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vicky
5
5 (8 reviews)
Vicky
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Maureen
5
5 (7 reviews)
Maureen
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Martinus
5
5 (7 reviews)
Martinus
18€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Adélaïde
5
5 (3 reviews)
Adélaïde
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Estellei
5
5 (12 reviews)
Estellei
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Luisa
5
5 (7 reviews)
Luisa
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jolijn
5
5 (7 reviews)
Jolijn
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Arianne
4,8
4,8 (11 reviews)
Arianne
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vicky
5
5 (8 reviews)
Vicky
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Maureen
5
5 (7 reviews)
Maureen
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Martinus
5
5 (7 reviews)
Martinus
18€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Adélaïde
5
5 (3 reviews)
Adélaïde
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Estellei
5
5 (12 reviews)
Estellei
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Luisa
5
5 (7 reviews)
Luisa
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jolijn
5
5 (7 reviews)
Jolijn
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Wat Werd er in Frankrijk Gesproken Vóór het Frans?

Gallisch: een Keltische taal

De vroegste taal die in Frankrijk door schriftelijke documenten wordt bevestigd, is Gallisch. De Galliërs waren een Keltisch volk dat in West-Europa leefde. Archeologisch behoren ze tot de Keltische La Tène -cultuur.

In 58 voor Christus begon Julius Caesar de Romeinse invasie van Gallië. In zijn latere memoires, de Geschiedenis van de Gallische Oorlogen, vermeldt hij dat er drie Gallische gebieden waren (het is eigenlijk de allereerste zin):

  • Keltisch Gallië (Gallia Celtica) over het grootste deel van het grondgebied van wat nu Frankrijk is, maar ook met delen van het moderne Zwitserland en Duitsland;
  • Belgisch Gallië (Gallia Belgica) naar het noordwesten, omvatte België, een deel van Nederland en delen van Duitsland;
  • Aquitanië: een gebied in het zuidwesten van wat nu Frankrijk is en waar een heel andere taal wordt gesproken, verwant aan het moderne Baskisch.

De Kelten hadden geen eigen alfabet; daarom zijn de oudste inscripties in het Oud-Gallisch, daterend uit de 3e eeuw voor Christus, geschreven met het Griekse alfabet of het Lepontische alfabet (een schriftsysteem gebaseerd op het oude Etruskische alfabet en gebruikt door Alpine Kelten). De taal was ongetwijfeld ouder. Al met al zijn er slechts ongeveer 800 inscripties waaruit geleerden de taal van Asterix proberen te reconstrueren.

Stripboek Asterix en Obelix
Als Asterix echt was sprak hij geen Frans, maar Gallisch | Flickr.com - my body is a cage

Archeologische getuigenissen en een paar zeldzame literaire vermeldingen suggereren dat het pas in de 5e eeuw na Christus als gesproken taal is uitgestorven.

De Kelten hebben een relatief kleine indruk achtergelaten in de Franse taal, met misschien 150-180 woorden (exclusief hun afgeleiden) die in het moderne Frans zijn overgebleven. Deze omvatten de volgende woorden van basis Frans:

  • Le balai, de bezem;
  • Le chemin, het pad;
  • Le chêne, de eik;
  • Le manteau, de jas;
  • La ruche, de bijenkorf;
  • Le tonneau, het vat;

Latijns

Nadat de Romeinen de Galliërs hadden verslagen en ze onderdeel maakten van het Romeinse Rijk, werd de officiële taal het Latijn. Een volkstaal van het Latijn (in tegenstelling tot de literaire vorm die je op school leert), werd door het hele rijk gesproken en werd de grondlegger van alle Romaanse talen, waaronder Frans, Spaans en Italiaans en verschillende regionale talen die in die landen worden gesproken.

Latijn bleef de officiële taal van diplomatie en regering tot ver in de Middeleeuwen, en bleef tot in de 18e eeuw een wetenschappelijke taal. Veel vroege Franse filosofen, zoals Pierre Abélard schreven in het Latijn.

Maar lang voordat de Latijnse taal begon te vervagen, viel het Romeinse Rijk uiteen. De Romeinse keizer kon een afbrokkelend rijk niet bij elkaar houden, met innerlijke onrust en de toenemende druk van verschillende Germaanse stammen die het langzaam weg knibbelden.

Online Frans leren op Superprof

Wat Gebeurde er met de Franse Taal toen de Franken kwamen?

Een van die Germaanse stammen waren de Franken, die het grootste deel van Gallië bezetten en in de 5e eeuw de Merovingische dynastie van koningen stichtten.

De Franken spraken een Germaanse taal, Frankisch
De uitbreiding van het Frankische Rijk | Wikimedia.com - Druifkes

De Frankische Taal

Ze spraken een Germaanse taal, Frankisch genaamd, die ook tot de taalgroep van de Indo-Europese talen behoorde. De oudste inscriptie in het Frankisch is van een zwaardschede uit de 5e eeuw uit de Nederlandse stad Bergakker.

Het had een grote invloed op het Vulgair Latijn dat in het Frankische koninkrijk werd gesproken (dat later, onder Karel de Grote van de Karolingische dynastie, het grootste deel van West-Europa ging beheersen). In verschillende delen van het Merovingische koninkrijk evolueerde het naar het Oudnederlands en gaf het de opkomende taal van het Oudfrans maar liefst duizend leenwoorden, zoals de volgende Franse woorden:

  • Blanc, wit;
  • Bleu, blauw;
  • Galoper, galopperen;
  • Gâteau, taart;
  • Sale, vies;
  • Tomber, vallen.

De Opkomst van het Oude Frans

Oud Frans ontstond niet in een week; het is gemaakt door een langzaam, organisch proces. De oorsprong ervan proberen te achterhalen wordt des te moeilijker gemaakt door het feit dat de meeste inscripties uit die tijd in het Latijn zijn, de officiële administratieve taal.

De oudste schriftelijke verklaring van het Oudfrans is de ‘Eed van Straatsburg’, een document dat in 842 werd ondertekend door twee kleinzonen van Karel de Grote. Het document, in het Latijn, geeft de eed die elk van de zonen sprak woordelijk weer in de volkstaal die ze elke dag spraken: in het Frans, of liever, in een vroege versie van het Oudfrans (Gallo-Romaans) en Oudhoogduits.

De taalkundige relatie met het latere Oudfrans is duidelijk, zelfs in zo'n kleine steekproef.

De beste leraren Frans beschikbaar
Arianne
4,8
4,8 (11 reviews)
Arianne
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vicky
5
5 (8 reviews)
Vicky
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Maureen
5
5 (7 reviews)
Maureen
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Martinus
5
5 (7 reviews)
Martinus
18€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Adélaïde
5
5 (3 reviews)
Adélaïde
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Estellei
5
5 (12 reviews)
Estellei
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Luisa
5
5 (7 reviews)
Luisa
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jolijn
5
5 (7 reviews)
Jolijn
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Arianne
4,8
4,8 (11 reviews)
Arianne
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vicky
5
5 (8 reviews)
Vicky
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Maureen
5
5 (7 reviews)
Maureen
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Martinus
5
5 (7 reviews)
Martinus
18€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Adélaïde
5
5 (3 reviews)
Adélaïde
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Estellei
5
5 (12 reviews)
Estellei
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Luisa
5
5 (7 reviews)
Luisa
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Jolijn
5
5 (7 reviews)
Jolijn
17€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

De Franse Talen van de Middeleeuwen

Onder de Capetingische koningen tegen het begin van de 10e eeuw waren de Romaanse talen van Frankrijk zo goed als ingeburgerd. De Langue d'Oc en Langue d'Oïl (gebaseerd op hun woord voor ‘ja’) worden als verschillende talen beschouwd, met een andere taal genaamd Franco-Provençaals die in het Oosten werd gesproken. Ongeveer daar waar het koninkrijk Bourgondië, de zetel van de Nibelungen-sage, had gebloeid. Bovendien werd Bretons gesproken in Bretagne, Baskisch (de erfgenaam van de pre-Romeinse Aquitaine taal) in een klein hoekje van het zuidwesten. De Bourgondische taal evolueerde later naar het Arpitaans, waarvan er tegenwoordig verschillende dialecten zijn in Frankrijk.

Echte Vikingen Veroveren Parijs en Spreken Frans

Gedurende de 10e eeuw werd een Scandinavische taal, Oudnoors genaamd, gesproken in Normandië, een van de gebieden die door Karel III van Frankrijk aan de Vikingleider Rollo werd afgestaan. Ze namen echter al snel de Langue d'Oïl op en brachten deze mee toen ze een eeuw later Engeland binnenvielen.

Sommige Oudnoorse woorden (er zijn er minder dan 50) om in het moderne Franse vocabulaire te komen zijn:

  • Flâner, flaneren, slenteren;
  • Turbot, tarbot;
  • Duvet, dekbed;
  • Guichet, loket of balie.

De invasie van Franstalige Noormannen in 1066 is de reden dat de Engelse woorden voor bereid vlees anders zijn dan die voor het levende dier (de indringers hebben weinig te maken met veeteelt, overgelaten aan de Saksische boeren): dus, beef en bœuf (rund) hebben dezelfde wortel, evenals poultry en poulet (gevogelte), veal en veau (kalf), mutton en mouton (schaap).

Langues d'Oc of Occitaans

De Occitaanse taal werd gesproken in het zuiden van Frankrijk, in een gebied dat zich uitstrekt van het noordwesten van Spanje tot Noord-Italië. Het omvatte Monaco en strekte zich uit naar het noorden tot iets ten noorden van Limoges. Het was de taal van de troubadours en was beroemd in heel middeleeuws Europa. Eleonora van Aquitanië, moeder van Richard Leeuwenhart, sprak Occitaans - net als Dante, die vaak in deze taal schreef.

Langues d'Oïl

Gebieden waar de de Langue d'Oïl werd gesproken
De Langue d'Oïl werd gesproken in Noord-Frankrijk, de Lage Landen, Luxemburg en Zuid-België | Wikimedia.com

De Langue d'Oïl - oïl (weey) werd later ‘oui’- werd gesproken in Noord-Frankrijk, de Lage Landen, Luxemburg en Zuid-België. In de middeleeuwen werden de dichters van de taal trouvères (troubadours) genoemd. In het gebied rond Parijs evolueerde de taal naar modern Frans. Ondertussen, elders in de Zeshoek, waren veel van de talen die in verschillende regio's van Frankrijk werden gesproken, afgeleid van de Langue d'Oïl - bijvoorbeeld Normandisch, Picardisch, Bérichon of het Waals van België.

De Franse literatuur is in deze periode ontstaan, met de eerste Franse schrijvers die ‘Romeinse werken geschreven in de volkstaal, in tegenstelling tot het Latijn - in de 13e eeuw, waaronder werken zoals de ‘Roman de la Rose’ en Proze Lancelot .

Evolutie van de Franse Taal

In de eeuwen na de Middeleeuwen onderging de morfologie van de Franse taal een reeks veranderingen.

De Honderdjarige Oorlog, of Waarom Engelsen Geen Frans Spreken

Op het vasteland werd de Renaissance geteisterd door de Honderdjarige Oorlog - niet één oorlog op zich, maar een reeks in elkaar grijpende conflicten tussen Engeland en Frankrijk die de kaart voortdurend veranderden. Aan het begin van het conflict waren beide partijen Franstalig, inclusief Edward III van Engeland.

De nederlaag bij Agincourt in 1415, vijf jaar lager gevolgd door de ondertekening van het Verdrag van Troyes, werd koning Hendrik V van Engeland erkend als erfgenaam van de troon van Frankrijk.

Ironisch genoeg was hij degene die het Engels als officiële taal in Engeland instelde, waarmee een einde kwam aan de heerschappij van het Anglo-Normandische Frans.

De Verspreiding van het Middelfrans

Hoewel de Honderdjarige Oorlog in Engeland eindigde met de ondergang van het Frans en de opkomst van de Engelse taal, bevorderde het in Frankrijk de verspreiding van ‘françois, de langue d'oïl gesproken door de koning van Frankrijk - en veel door het Franse leger. In 1492 vaardigde Karel VIII een edict uit waarin werd geëist dat alle gerechtelijke zaken in het Midden-Frans of de ‘moederlijke’ (lokale) taal moesten worden gevoerd in plaats van het Latijn.

In deze tijd van verwarring veranderde het Frans enorm. Het verloor de meeste van zijn tweeklanken, waardoor de uitspraak in wezen veranderde. De Franse spelling is ook veranderd om zich aan deze veranderingen aan te passen, inclusief soms het toevoegen van een stille ‘h’ aan woorden die beginnen met een ‘u’ om ze te onderscheiden van ‘v’ (beide letters zijn hetzelfde geschreven in het schrift van die tijd).

De Franse grammatica veranderde ook, waardoor veel van de Latijnse verbuigingen verloren gingen, en de Franse werkwoordvervoeging werd ook vereenvoudigd (ja, je leest het goed. Vroeger was het erger.)

Met de godsdienstoorlogen en het conflict tussen de katholieke monarchie en de protestantse Hugenoten, beslecht door Hendrik IV en het Edict van Nantes in 1598, werd de Franse taal nog meer gangbaar.

In 1539 ondertekende François I de Ordonnantie van Villet-Cotterêts die van het Frans de officiële taal maakte voor alle juridische documenten en koninklijke besluiten. Hij richtte ook de eerste uitgeverij op die zich niet alleen toelegde op boeken in het Latijn, maar ook in de Franse taal.

Codificatie van de Franse Taal: de Tijd van de Verlichting

Het Standaardiseren en Zuiveren van het Frans…

In 1635 richtte de Kardinaal de Richelieu de Académie Française op, die belast was met het creëren van een Frans woordenboek en een grammaticale gids voor het Frans en het 'zorgen' voor de Franse taal. Dit omvatte het ‘zuiveren’ van het Frans van volkse uitdrukkingen, dialecten en jargon. Zijn woordenboek werd gepubliceerd in 1694, maar door zijn pogingen tot ‘zuiverheid’ was het een slechte weerspiegeling van conversatie-Frans en deed het het slecht naast meer uitgebreide woordenboeken zoals César-Pierre Richelet's ‘Dictionnaire françois contenant les mots et les choses’ in 1680 of Antoine Furetière's ‘Dictionnaire Universel’ in 1690 (niet te verwarren met de grote Franse encyclopedie onder redactie van de bekende geleerde Denis Diderot).

Moderne Franse woordenboeken
Het vastleggen van de Franse taal in woordenboeken dienden om de taal te standaardiseren en te zuiveren | Flickr.com - Tim Green

De Franse grammatica van de Académie duurde iets langer. Het werd pas in 1935 gepubliceerd.

Lodewijk XIV versterkte het Frans tegen de regionale talen. De centralisatie van het hof van de Zonnekoning in Versailles maakte van het Frans de taal van de aristocratie, en in diplomatieke kringen werd het de juiste Franse etiquette om in het Frans te communiceren, maar in de provincies werden de lokale dialecten, of ‘patois’, nog steeds veel gebruikt.

 … terwijl Franstalige kolonies het Verder Veranderden

Omgekeerd, in de nieuwe Franse koloniën van de 17e eeuw, was Frans de ‘lingua franca’ die door de meeste kolonisten werd gebruikt. En in deze periode waarin de Franse monarchie streefde naar taalkundige eenheid, verspreidden Quebec en de Franse Antillen de Franse taal en cultuur. Ze zetten ze de eerste stappen in de richting van hun eigen versie van de taal - de creooltalen van het Caribische eiland kregen al snel vorm.

De tweede golf van kolonisatie aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw, en de daaropvolgende dekolonisatie (niet alle voormalige koloniën werden Franse burgers), heeft het aantal Franstalige landen tot bijna dertig doen toenemen. In veel van hen is een lokale vorm of Creools dat Frans en andere taalfamilies vermengt, om unieke kleurrijke versies van het Frans te creëren.

Het Doden van de ‘Patois’

Hoewel de Franse Revolutie Lodewijk XVI doodde en de Bourbon-dynastie bracht, zette het het beleid van de Zonnekoning voort om het Frans de heersende taal te maken. Voorbij de Bastille, door het schrikbewind, het keizerrijk van Napoleon, een terugkeer naar de monarchie, het tweede rijk en de derde republiek, verloor de lokale ‘patois’ in de 19e eeuw steeds meer terrein.

In 1880 vernieuwde Jules Ferry, minister van Onderwijs, het Franse onderwijssysteem, door de basisschool in Frankrijk verplicht, gratis en niet-klerikaal te maken - dat wil zeggen, vrij van religie. Dit bevorderde verder het Frans spreken in het voordeel van de lokale dialecten. Kinderen leerden Frans op school en werden aangemoedigd om het met hun kinderen te spreken.

Moderne Invloeden in de Franse Taal

Natuurlijk is het Frans sinds de 19e eeuw niet statisch gebleven. Franse koloniale ambities brachten veel Noord-Afrikaanse immigranten naar Frankrijk en Franse soldaten naar Algerije, Tunesië en Marokko. Zelfs na de Algerijnse oorlog wonen veel Algerijnen nog steeds in Frankrijk en het Arabisch heeft het Frans voor de tweede keer in zijn geschiedenis beïnvloed. Het vond voor het eerst zijn weg naar de Franse woordenschat via het Spaans in de late Renaissance en smaakt nu vooral naar Frans jargon met woorden als ‘toubib’ (dokter) en ‘bled’ (een klein dorp).

En natuurlijk heeft het Engels, dat ironisch genoeg het Frans heeft vervangen als ‘lingua franca’, het overleefd in ‘joggen’, ‘week-end’ en ‘chewing-gum’ (om nog maar te zwijgen van de hele provincie van internetafkortingen en uitdrukkingen), ondanks hernieuwde pogingen om de ‘zuiverheid’ van de Franse taal sinds de jaren negentig te waarborgen.

De Europese Unie moedigt regionale talen en taalverscheidenheid echter aan, en verschillende patois hebben een taalkundige renaissance doorgemaakt. ​

Leer hier meer over hoe je Frans staatsburger kunt worden.

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1ste les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Marianne

Ik vind dat iedereen overal op de wereld recht heeft op onderwijs. Onderwijs geeft je een betere toekomst. Ik heb de mogelijkheid om mijn kennis te delen, zodat ik mensen van arm tot rijk, van jong tot oud misschien een helpende hand kan bieden om hun doel te bereiken. Dat is mijn ambitie!