Als je een opleiding volgt op de havo of het vwo is het de bedoeling dat je die opleiding ook afrondt. Dat betekent dat je eindexamen moet doen. Naast keuzevakken ben je verplicht om het vak Nederlands te volgen en daar dus ook examen in te doen.

Het eindexamen Nederlands voor havo en vwo bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het totale examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen:

  • Domein A: Leesvaardigheid;
  • Domein B: Mondelinge taalvaardigheid;
  • Domein C: Schrijfvaardigheid;
  • Domein D: Argumentatieve vaardigheden;
  • Domein E: Literatuur;
  • Domein F: Oriëntatie op studie en beroep.

Het centraal examen heeft betrekking op domein A en domein D voor zover het analyseren en beoordelen betreft.

De centrale eindexamens Nederlands vinden elk jaar plaats in mei. De herkansingen zijn in de maanden juni en juli.

In deze blog van Superprof gaan we het hebben over de leesvaardigheid (domein A) waarover je moet beschikken om daarin succesvol examen te doen.

De beste leraren Nederlands (schoolvak) beschikbaar
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (7 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Peter
5
5 (7 reviews)
Peter
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vera
5
5 (8 reviews)
Vera
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (7 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
35€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Peter
5
5 (7 reviews)
Peter
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Vera
5
5 (8 reviews)
Vera
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Wat Voor Soort Teksten Kun je Verwachten?

Er zijn tips om je Nederlandse examen zo goed mogelijk te maken
Bij je Nederlandse examen leesvaardigheid moet je verschillende teksten kunnen interpreteren ǀ Unsplash - sebastion herrmann

De opgaven van het examen leesvaardigheid bestaan uit meestal vier teksten en vragen die op die teksten betrekking hebben. Dit kunnen open- en multiple choice vragen zijn. Je krijgt twee uur de tijd om deze vragen te beantwoorden

De onderwerpen van de teksten op je examen gaan over onderwerpen van maatschappelijke aard. De teksten voor havisten zijn over het algemeen qua inhoud van een minder hoge abstractiegraad dan de teksten voor de vwo-kandidaten.

De teksten zijn relatief complex, maar hebben een duidelijke structuur. De teksten kunnen een hoge informatiedichtheid hebben.

De teksten die de havisten krijgen, zijn over het algemeen qua zinsbouw en woordkeuze minder ingewikkeld dan de teksten voor de vwo’ers.

De examinanten lezen informatieve, beschouwende en betogende teksten uit kranten, tijdschriften en van websites.

Als hulpmiddel is een eendelig verklarend woordenboek Nederlands toegestaan.

Wat Zijn de Eisen voor je Leesvaardigheid op het Examen?

Voor havisten geldt dat ze op niveau 3F van het Europees Referentie Kader ERK) moeten presteren. Voor leerlingen van het vwo is dat niveau 4F. De voorgelegde teksten verschillen dan ook in moeilijkheidsgraad. In beide gevallen moet je na het lezen van de teksten echter in staat zijn om:

1. Teksten te Analyseren en te Interpreteren

Je moet kunnen vaststellen tot welke tekstsoort een tekst of tekstgedeelte behoort. Is het een Informerende/uiteenzettende, activerende, betogende, beschouwende of amuserende tekst?

Je kunt de hoofdgedachte van een tekst(gedeelte) aangeven. De hoofdgedachte van de tekst is in één zin samengevat waar de tekst over gaat. Je kunt deze vinden door jezelf de vraag te stellen: Wat zegt de schrijver van de tekst over het onderwerp? Voor het vinden van de hoofdgedachte moet je dus nagaan wat het onderwerp van de tekst is en wat daarover verteld wordt.

Je kunt de relaties tussen de delen van een tekst aangeven. Met tekstverbanden bedoelen we de relaties tussen verschillende delen van een tekst (bv. alinea’s of zinnen). Meestal hebben dit soort tekstdelen namelijk aparte functies.

Leer de verschillende soorten signaalwoorden
Om relaties in een tekst te vinden moet je op de hoogte zijn van signaalwoorden ǀ Unsplash - Ben Mullins

Om relaties in een tekst te herkennen moet je op de hoogte zijn van de soorten signaalwoorden. Die kunnen te maken hebben met een:

  • Opsomming (ten eerste, ten tweede, ook, bovendien, en, vervolgens);
  • Vergelijking (zo, in vergelijking met, evenals);
  • Tegenstelling (maar, toch, hoewel, echter, daarentegen);
  • Oorzaak en gevolg (door(dat), waardoor, te danken aan);
  • Toelichting ( ik bedoel, een voorbeeld (hier)van, ter illustratie);
  • Argumentatie (want, daarom, omdat, immers, vanwege).

Je kunt conclusies trekken met betrekking tot intenties, opvattingen en gevoelens van de auteur. Een conclusie is een besluit waarin het voorgaande samenkomt.

Weten hoe je standpunten kunt herkennen. Wanneer je een bepaalde mening hebt over iets, oftewel een standpunt, en je wil iemand anders overtuigen van jouw mening, dan gebruik je argumenten om jouw standpunt te onderbouwen. Een standpunt kun je herkennen aan de volgende signaalwoorden: ik vind, dus, volgens mij, kortom, ik denk dat, mijn mening hierover is.

De verschillende soorten argumenten herkennen en onderscheiden. Om je standpunt duidelijk te maken kun je argumenten aanvoeren. Er zijn verschillende soorten:

  • Een standpunt met één argument (want of dus);
  • Een argument dat een eerder genoemd argument ondersteunt (onderschikkende argumentatie);
  • Twee of meer argumenten die gelijkwaardig aan elkaar zijn en die je van plaats zou kunnen wisselen (onafhankelijk nevenschikkende argumentatie);
  • De argumenten die elkaar nodig hebben. Samen maken ze een sterk argument om het standpunt mee te onderbouwen (afhankelijk nevenschikkende argumentatie).

2. Teksten te beoordelen

Leer hoe je drogreden kunt herkennen
Zorg dat je een tekst kunt beoordelen op waarheid ǀ Unsplash - Mel Poole

Je kunt een betogende tekst of betogend tekstgedeelte op waarheid beoordelen en in deze tekst drogredenen herkennen. Drogredenen zijn foute argumentaties. Bijvoorbeeld:

  • Er wordt tussen twee zaken een oorzaak-gevolgrelatie gelegd, terwijl die er niet is;
  • Je vergelijkt onterecht twee zaken met elkaar;
  • Op grond van een of een enkel voorval wordt er een conclusie getrokken die voor alle gevallen geldt;
  • Bij een cirkelredenering herhaal je je standpunt, alleen anders geformuleerd;
  • Je valt de persoon aan en niet zijn argument(en);
  • Je keert de bewijslast om en laat de tegenpartij het tegendeel bewijzen;
  • Je legt de tegenpartij woorden in de mond waarvan de onjuistheid moeilijk is te bewijzen;
  • Je beweert zaken waartegen iemand moeilijk kan ingaan;
  • Je beroept je op een bekend persoon, maar die persoon hoeft van het onderwerp helemaal niets af te weten of hij heeft belang bij de zaak;
  • Je overdrijft bijvoorbeeld de voor- of nadelen van een bepaalde maatregel of stelt iemand voor een vals dilemma;
  • Bepaalde kenmerken of eigenschappen worden overgewaardeerd terwijl andere relevante kenmerken nauwelijks of niet worden genoemd.

3. Teksten Samen Te Vatten

Hoe kun je een goede samenvatting maken?

  • Lees/bekijk de tekst één keer oriënterend. Let daarbij op de titels, kopjes en (eventuele) afbeeldingen. Hierbij geven kopjes de verschillende onderdelen weer in een tekst.Vaak staat de belangrijkste informatie in de eerste en/of laatste zin van een alinea. Daarbij is een eerste alinea vaak inleidend en een laatste alinea vaak concluderend of samenvattend;
  • Lees de tekst nauwkeurig en begin met je samenvatting. Tijdens het nauwkeurig doorlezen ga je belangrijke kernzinnen en -begrippen markeren, zodat je straks precies weet wat je in jouw samenvatting wilt hebben staan;
  • Schrijf per kopje een samenvatting in je eigen woorden;
  • Controleer of je alle belangrijke informatie in jouw samenvatting hebt verwerkt.
Oefen in het maken van samenvattingen
Een onderdeel van je leesvaardig is dat je een tekst moet kunnen samenvatten ǀ Unsplash - Markus Winter

Examentips om je Voor Te Bereiden

  • Lees veel verschillende teksten. Denk aan kranten als de Volkskrant en het NRC. Maak het jezelf niet al te gemakkelijk en probeer te teksten te doorgronden. Maak gebruik van oude examens om te oefenen;
  • Let goed op signaalwoorden en kernzinnen. Signaalwoorden als want, omdat, maar, bijvoorbeeld, dus en tot slot. Deze woorden geven verbanden in de tekst aan. Let ook goed op de eerste en laatste zinnen in elke alinea. Vaak bevatten deze belangrijke informatie;
  • Let op het aantal zinnen dat je moet citeren. Als je één zin moet citeren, citeer dan ook echt één zin. Citeer dan niet meerdere zinnen.
  • Lees lange teksten meerdere keren, bijvoorbeeld één keer snel en één keer uitvoerig.
  • Maak van een samenvatting eerst een kladversie. Als je er de tijd voor hebt maak dan eerst een kladversie van je samenvatting omdat je die nog altijd kan aanpassen;
  • Tel bij een samenvatting het aantal woorden. Tel altijd het aantal woorden in je samenvatting. Pas goed op voor woordoverschrijding. Als er dertig woorden woorden worden gevraagd, schrijf dan ook dertig woorden! Zet het aantal woorden dat je hebt gebruikt er altijd bij;
  • Zorg dat je de verschillende tekstsoorten en schrijfdoelen kent. De tekstsoorten die je moet kennen zijn een uiteenzetting, betoog en beschouwing. Zorg dat je na het lezen van een tekst de tekstsoort kunt bepalen. Daarnaast moet je in staat zijn om schrijfdoelen te herkennen. De schrijfdoelen zijn informeren, opiniëren, overtuigen, activeren en amuseren. Na het lezen van een tekst moet je aan kunnen geven welk doel de schrijver had bij het schrijven van de tekst.

Bronnen die je Kunnen Helpen bij Je Voorbereiding op het Examen

  • Examenkompas.citolab.nl: Gratis oefenstof: Cito biedt toegang tot het centraal examen Nederlands. Hieronder staan downloads met teksten, opgaven en antwoorden van oude centrale examens Nederlands voor havo en vwo;
  • Eindexamensite.nl: Dit is een digitale examentrainer voor vmbo, havo en vwo. Je moet er wel voor betalen;
  • Bijlesxtra.nl: Deze pagina bevat een lijst video’s over onder andere spelling, leesvaardigheid en grammatica. Maar er staan ook speciale examenvideo’s Nederlands op de site, waarin docenten tips en uitleg geven aan de hand van oude examens;
  • De examenvideo's van Maarten de Krosse op YouTube;
  • Cambiumned.nl: Oefenen eindexamen Nederlands en uitleg begrippen;
  • Superprof: een betaalde site waar je bijlesdocenten Nederlands kunt vinden om je te helpen je examen voor te bereiden.

Met een gemiddeld cijfer van 5,5 ben je geslaagd en met een gemiddeld cijfer van een 5,4 ben je gezakt. Deze cijfers worden namelijk afgerond tot een geheel getal. Een 5,5 is afgerond een 6 en een 5,4 is afgerond een 5. Dus elk goed gegeven antwoord telt! Doe dus je best en oefen zoveel mogelijk!

 

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1e les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Marianne

Ik vind dat iedereen overal op de wereld recht heeft op onderwijs. Onderwijs geeft je een betere toekomst. Ik heb de mogelijkheid om mijn kennis te delen, zodat ik mensen van arm tot rijk, van jong tot oud misschien een helpende hand kan bieden om hun doel te bereiken. Dat is mijn ambitie!