Mondelinge taalvaardigheid Nederlands (domein B) en literatuur (domein E) zijn onderdeel van het schoolexamen. Deze onderdelen worden niet op het centraal examen getoetst.

Mondelinge Taalvaardigheid

Het Nederlands schoolexamen mondelinge taalvaardigheid kan - naar keuze van jouw school - de volgende onderdelen bevatten:

  • Een voordracht (spreken);
  • Een discussie (gesprekken, argumentatieve vaardigheden);
  • Een debat (gesprekken, argumentatieve vaardigheden);
  • Een of meer luisteropdrachten bij voordracht, discussie of debat van klasgenoten;
  • Een luistertoets.

Literatuur Nederlands

Voor het schoolexamen Nederlands literatuur moet je in de klassen 4, 5 (havo en vwo) en 6 (vwo) beargumenteerd verslag doen van je leeservaringen met een aantal door jezelf geselecteerde literaire werken. Havisten moet minimaal acht en vwo’ers twaalf Nederlandse boeken lezen. Vwo’ers moeten van die twaalf boeken minimaal drie werken van voor 1880 lezen.

Naast het lezen van boeken moet je in staat zijn de boeken te analyseren.

De beste leraren Nederlands (schoolvak) beschikbaar
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (6 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Melissa
5
5 (8 reviews)
Melissa
23€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kaylee
5
5 (7 reviews)
Kaylee
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (6 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Melissa
5
5 (8 reviews)
Melissa
23€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kaylee
5
5 (7 reviews)
Kaylee
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Wat je Moet Weten voor het Schoolexamen Nederlands Mondelinge Taalvaardigheid

Scholen kunnen, zoals gezegd, zelf kiezen voor een voordracht, discussie of debat of een combinatie van de drie vormen. Hieronder vind je enkele voorbeelden van opdrachten die je zou kunnen krijgen op je schoolexamen havo en vwo.

Zorg dat je over argumentatieve vaardigheden beschikt
Je mondelinge taalvaardigheid kan getoest worden door middel van een debat ǀ Unsplash - Sebastiaan Hermann

Nederlands Schoolexamen Voordracht

Deze opdracht houdt in dat je zelf een informatieve of betogende spreekbeurt moet houden over een actueel onderwerp dat je zelf mag kiezen. Voordat je je spreekbeurt houdt, moet je een documentatiemap maken, met daarin ten minste drie relevante achtergrondartikelen en/of samenvattingen van actualiteitenprogramma's of documentaires over het gekozen onderwerp. De documentatiemap wordt vooraf beoordeeld.

De spreekbeurt moet je voor de klas houden en wordt getoetst op de volgende punten:

  • Inhoudelijke kwaliteit;
  • Bij betogende voordracht: kwaliteit van de argumenten;
  • Publiekgerichtheid;
  • Presentatie;
  • Taalgebruik;
  • Beantwoorden van vragen.

Nederlands Schoolexamen Debat

Twee duo’s krijgen de opdracht een debat voor te bereiden door een stelling te kiezen of te formuleren. Het ene duo is pro de stelling; het andere contra. Het ene duo, de voorstanders, moeten op papier zetten welke verandering zij voorstellen en waarom dat een goed voorstel is. Het andere duo, de tegenstanders, moeten de argumenten pro en contra die zij gevonden hebben opschrijven. Deze documentatie moet voor het debat in een verzorgd dossier, met titelblad, procesverslag en bronvermelding worden ingeleverd, waarna het debat volgens een streng tijdschema gevoerd wordt.

Je wordt individueel beoordeeld op de volgende punten:

  • Kwaliteit eigen bijdrage;
  • Weerlegging tegenargumenten;
  • Overtuigingskracht;
  • Spreektijd: totaal drie minuten;
  • Spreekgemak;
  • Documentatie.

Nederlands Schoolexamen Discussie

Je krijgt de opdracht om in groep van vier een discussie voor te bereiden over een stelling van een actueel maatschappelijk relevant onderwerp. Vooraf moet een documentatiemap worden ingeleverd (zie boven). Daarna wordt de discussie gevoerd, waarbij twee personen de rol van voorstander en twee de rol van tegenstander op zich nemen. Aan de discussie wordt ook een voorzitter toegevoegd. De deelnemers aan de discussie worden individueel beoordeeld op:

  • Fasering van de discussie;
  • Argumentatie;
  • Relevantie van de bijdragen;
  • Interactie;
  • Samenwerking.

Voor havo en vwo zal de moelijkheidsgraad van deze opdrachten verschillen.

Om een of meerdere van deze opdrachten uit te voeren moet je:

  • Relevante informatie kunnen verzamelen en verwerken;
  • Deze informatie op de juiste manier kunnen presenteren met het oog op doel, publiek en gespreksvorm;
  • Passend kunnen reageren op bijdragen van luisteraars of gespreksdeelnemers;
  • Een betoog kunnen opzetten en presenteren.
Naast je voordracht moet je ook een documentatiemap inleveren
Zorg voor een goede presentatie van je spreekbeurt ǀ Unsplash - Wonderlane

Wat Kun je Verwachten bij het Nederlands Schoolexamen Literatuur?

Naast het lezen van een aantal Nederlandse boeken (zie boven) zullen havo- en vwo-leerlingen in staat moeten zijn de boeken te analyseren. Daarvoor moet je kennis hebben van literaire begrippen.

Literaire begrippen zijn o.a.: themathiek, titelverklaring, motto, motieven, personages, perspectief, vertelsituatie, ruimte, tijd en stijl. We zullen ze hieronder allemaal even kort toelichten.

Thema

Het thema (grondmotief) is de kortste aanduiding van het centrale probleem waar het verhaal over gaat.

Titelverklaring

De titel zegt vaak iets over het thema. Soms is de titel duidelijk (De aanslag), maar soms zul je verder moeten zoeken om de betekenis te duiden (Van de koele meren des doods).

Motto

Een motto (vaak een citaat of tekstfragment voor in het boek) geeft de bedoeling van het boek weer. Lang niet elk boek heeft een motto.

Motieven

Motieven zijn steeds terugkerende elementen in een verhaal. Er zijn drie soorten motieven:

  • Abstracte (ongrijpbare) motieven zoals onmacht, liefde, toeval, eenzaamheid, oorlog;
  • Het gaat hier over terugkerende tastbare zaken. Deze hebben een symbolische betekenis. Bijvoorbeeld een dobbelsteen (toeval);
  • Klassieke motieven, zoals Oedipus- en Assepoestercomplex.

Personages

Hoofd- en bijfiguren zijn personages in een roman of verhaal. Er is een verschil tussen karakters (round characters) en types (flat characters).

Je moet kunnen vaststellen wie/wat de belangrijkste hoofdperso(o)n(en) en bijperso(o)n(en) zijn. Wat zijn hun onderlinge relaties? Je moet zowel het uiterlijk als het innerlijk kunnen beschrijven.

Van een karakter kom je veel over zijn gevoelens en gedachten te weten. Een karakter maakt een ontwikkeling door. Types leer je oppervlakkig kennen en vooral het uiterlijk wordt beschreven.

Identificatie (je kunnen inleven in de hoofdfiguur) is erg belangrijk voor de spanning in een verhaal.

Perspectief

Door wie wordt het verhaal verteld?

  • Er is een ik-figuur die beschrijft wat hij meemaakt of heeft meegemaakt. De ik-figuur is tevens
    de ik-verteller;
  • Er is een hij- of zij-figuur door wiens ogen je de gebeurtenissen meemaakt. Je hebt hier te maken
    met een hij/zijverteller (= personale verteller);
  • De alwetende (auctoriale) verteller speelt zelf geen rol in de handeling, maar geeft commentaar op de gebeurtenissen.
Zorg dat je weet wat erover de gelezen boeken kan worden gevraagd
Zorg dat je je literatuurexamen alle boeken hebt gelezen ǀ Unsplash - Christina@wocintechchat.com

Tijd

De schrijver kan op verschillende manieren omgaan met het begrip tijd.

  • Hij kan gebruik maken van chronologische tijd (juiste volgorde van de opeenvolgende gebeurtenissen);
  • Gebruik maken van flashback (verleden) en flashforward (toekomst);
  • Hij kan tijd overslaan, de tijd vertragen;
  • Tijd uitdrukken in hoelang de gebeurtenissen hebben geduurd (uren, dagen, jaren…);
  • De tijd die de schrijver zelf nodig heeft om het verhaal te vertellen.

Ruimte

Onder de ruimte verstaan we niet alleen de plaats van handeling, maar ook het weer, seizoen, verleden en toekomst. De ruimte zorgt voor sfeer en spanning. Past de ruimte bij de handeling dan spreek je van overeenkomst tussen ruimte en handeling. Omgekeerd spreek je van contrast tussen ruimte en handeling.

Stijl

Als je het hebt over stijl van een schrijver hebt, bedoel je alles wat opvallend is aan zijn taalgebruik. Als je een beoordeling van de stijl van een schrijver moet geven, let je op:

  • Het gebruik van korte of lange zinnen?
  • Veel of weinig bijvoeglijke en/of zelfstandige naamwoorden?
  • Is de tekst moeilijk of makkelijk te lezen;
  • Veelvuldig gebruik van de lijdende/bedrijvende vorm?
  • Is de tekst in de verleden/tegenwoordige tijd geschreven?
  • Heeft de schrijver een voorkeur voor bepaalde leestekens?
  • Maakt de schrijver veel gebruik van ironie?

Wat Moet je Nog Meer Weten voor het Schoolexamen Nederlands?

Naast het lezen en verklaren van boeken moet je ook je ook de volgende zaken onder de knie hebben:

  • De hoofdlijnen van de Nederlandse literatuurgeschiedenis. De door jou gelezen literaire werken moet je namelijk kunnen plaatsen in historisch perspectief;
  • Het beschrijven van je leeservaringen tot op dat moment in een leesautobiografie. Een leesautobiografie wordt vrijwel altijd chronologisch verteld. Je vertelt je leeservaringen vanaf voordat je naar school tot en met heden;
  • Het maken van een goed leesverslag. In een leesverslag beschrijf je een door jou gelezen roman of verhaal (of verhalenbundel). Dit doe je voor al je gelezen boeken;
  • Het maken van een balansverslag. In een balansverslag beschrijf je hoe jij je als lezer in een bepaalde periode hebt ontwikkeld. Je maakt voor jezelf de balans op.

Het schoolexamen Nederlandse literatuur wordt mondeling afgenomen en duurt circa twintig minuten.

Begin op tijd met het maken van je leesautobiografie
Vertel in je leesautobiografie wat jouw ervaringen zijn en zijn geweest met lezen ǀ Unsplash - Jan Kahanek

Bronnen die je Kunnen Helpen bij Je Voorbereiding op het Examen Nederlands

  • Examenbundel.nl: Voorbereiding mondeling examen;
  • Youtube: Video's over het literatuurexamen van D. van der Meulen;
  • Examenoverzicht.nl: Heel veel informatie en uitleg over het schoolexamen Nederlands;
  • Bijlesxtra.nl: Deze pagina bevat een lijst video’s over onder andere spelling, leesvaardigheid en grammatica;
  • Educatie-en-school.infonu.nl: Tips voor je mondeling en literatuurlijst Nederlands;
  • Cambiumned.nl: alles wat je moet weten over je eindexamen Nederlands;
  • Superprof: Een betaalde site waar je bijlesdocenten Nederlands kunt vinden om je te helpen je schoolexamen voor te bereiden.

Tot Slot nog Wat Laatste Tips voor je Schoolexamen Nederlands Literatuur

Het is van belang dat je voor het Nederlands schoolexamen mondeling goed beslagen ten ijs komt. Probeer je er niet vanaf te maken door bijvoorbeeld alleen de samenvatting van een boek te lezen of een film over een boek te kijken. Je zult namelijk door de mand vallen. In een samenvatting van een boek staat lang niet alles wat zich in het boek daadwerkelijk afspeelt. Een film is vaak gebaseerd op een boek en kan door de keuze van de regisseur bepaalde passages uit het boek weglaten.

Om origineel te zijn en voor de examinator op te vallen is het slim om wat onbekende titels te kiezen. Vraag wel van tevoren of het boek is toegstaan om voor het examen te lezen.

Probeer in je lijst een aantal boeken met hetzelfde thema te kiezen, vaak hebben deze boeken een aantal zaken gemeen. Ze lijken een beetje op elkaar, waardoor het makkelijker leest en je minder verschillende feitjes uit je hoofd hoeft te leren.

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1ste les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Marianne

Ik vind dat iedereen overal op de wereld recht heeft op onderwijs. Onderwijs geeft je een betere toekomst. Ik heb de mogelijkheid om mijn kennis te delen, zodat ik mensen van arm tot rijk, van jong tot oud misschien een helpende hand kan bieden om hun doel te bereiken. Dat is mijn ambitie!