Het Mongoolse Rijk heeft zijn roem voornamelijk te danken aan Genghis Khan, ook wel Dzjengis Khan genoemd. Een man over wie het verhaal bestaat dat hij ooit meer dan een miljoen mensen in een uur doodde. Daarnaast zou hij zoveel kinderen hebben verwekt dat er nu zestien miljoen mannelijke nakomelingen van hem op aarde rondlopen.

Maar behalve het feit dat dit fysiek onmogelijk is, is er nog zoveel meer te vertellen over de Mongolen dan deze gewelddadige en flirtende man. Het keizerlijk succes was zo groot dat ze het grootste aaneengesloten landelijk imperium in de geschiedenis veroverden en hierover succesvol regeerden. Het strekte zich uit van steden als Peking aan de Stille Oceaan in het oosten tot aan de rivier de Donau en de Perzische Golf in het westen.

Alle essentiële informatie over de grote Khan-dynastie kan je hier vinden. Dus, of je nou al jaren het Mongoolse Rijk bestudeert of als je gewoon geïnteresseerd bent en meer te weten wilt komen over de nomadische stammen en krijgers die hebben geholpen om de moderne wereld op te bouwen, blijf dan lezen!

Mongoolse hutten op de vlakte.
Een typisch Mongools dorp. | Bron: Unsplash

Wanneer en Waar was het Mongoolse Rijk?

Voor het antwoord op deze vraag gaan we terug naar de oude Genghis Khan, de man die het Mongoolse Rijk creëerde. Hij werd geboren rond 1162, waarschijnlijk in Delüün-Boldog, een nederzetting in de buurt van de moderne hoofdstad van Mongolië, Ulaanbaatar.

We weten dat het Mongoolse Rijk uiteindelijk is uitgegroeid tot een van de grootste landelijke rijken dat ooit heeft bestaan. Het besloeg op zijn hoogtepunt 24 miljoen vierkante kilometer. De Mongolen waren voornamelijk nomadenvolkeren, wat betekent dat ze geen specifieke permanente nederzetting hadden. Echter, naarmate het Rijk groeide, ontwikkelden ze hoofdsteden in Karakorum, Avarga, en in Khanbaliq (het huidige Peking).

Genghis Khan (of Chinggis Khan, afhankelijk van je voorkeur) verklaarde het begin van het Rijk in 1206. Na vijftig jaar vol grote successen begon het politieke systeem te versnipperen. Aan het einde van de dertiende eeuw brak het Rijk langzaam in vier delen uiteen: de Gouden Horde, de Yuan-dynastie, het Kanaat van Chagatai en het Il-kanaat. In 1294 waren deze verschillende delen nog vrij stabiel.

Deze systemen zouden onderling met elkaar gaan vechten en hun politieke onafhankelijkheid resulteerde in een minder stabiel geheel. De Yuan hield op te bestaan rond 1368, en het Il-kanaat rond 1375. Het Kanaat van Chagatai kwam in 1687 ten einde, terwijl de Gouden Horde zich opsplitste in twee delen, de Krim en Kazachstan, die respectievelijk in 1783 en 1874 ten einde kwamen.

Een kaart van de wereld.
De Mongolen hadden een van de grootste rijken op aarde. | Bron: Unsplash

De oorsprong van het Mongoolse Rijk

Voordat hij de titel van Khan (of keizer) kreeg, stond Genghis bekend als Temüjin. Hij kwam uit een familie van Khans die regeerden over een staat die werd beschouwd als de voorloper van het Mongoolse Rijk.

Na vele jaren van strijd tussen verschillende stammen op de Mongoolse vlakten, was Genghis in staat om ze te verenigen door ze te veroveren of een bondgenootschap met ze te sluiten. De belangrijkste daarvan waren de Merkieten, Naimanen, Keiraïten, Tataren en Oeigoeren, en enkele andere Turkse stammen.

In 1206 gaf Genghis zichzelf de titel van de Opperste Khan van alle Mongolen. Vanuit deze positie als enige heerser ging hij op pad om de wereld te veroveren. Deze ambitie was daarvoor afwezig in het Mongoolse denken, en men denkt dat de filosofie waarbij één enkele heerser regeert afkomstig is uit de Chinese cultuur.

Mongoolse Regering en Macht

Maar Genghis Khan's Rijk bestond niet alleen uit paardrijden en het sluiten van pacten, zoals we nu in het westen geloven. Het had een krachtig overheidssysteem dat zijn macht over zo'n groot gebied kon uitoefenen.

Militaire Overwinningen

Op verzoek van Genghis werden legers richting alle grenzen van het Rijk tegelijk gestuurd om te vechten, en hun vele overwinningen gaven hun een bloeddorstige reputatie.

In 1220 hadden de Mongolen Centraal-Azië veroverd, van Siberië tot Iran en Afghanistan. Delen van het Mongoolse leger gingen door naar het Midden-Oosten en veroverden Turkije, Syrië en Irak met een beroemde belegering van Bagdad, de toenmalige hoofdstad van de Islam, in 1258. Ze gingen via Europa verder richting Polen, Kroatië, Hongarije, Tsjechië en Oostenrijk, waarbij Polen, Hongarije en Bulgarije in 1242 werden verwoest.

Al deze militaire campagnes leidden tot massale volksverhuizingen. De familie van Osman I, de eerste leider van het Ottomaanse Rijk, maakte onder andere deel uit van de migratiestroom die de Mongolen wilden ontvluchten.

Kom hier meer te weten over het Ottomaanse rijk!

China

Een van de meest cruciale prestaties van het leger van de Mongolen was de verovering van een groot deel van Noord-China, dat een periode van ongeveer zestig jaar heeft gekost. In 1279, toen Koeblai Khan (de vijfde Grote Khan) de Yuan-dynastie in Khanbaliq oprichtte, kwam heel China voor het eerst in de geschiedenis onder de heerschappij van een buitenstaander.

Veel van de veroverde Chinezen werden ingezet om te vechten bij nieuwe invasies van de Mongolen.

Kom hier meer te weten over het Chinese rijk!

Politieke Macht

Het Mongoolse politieke systeem was gebaseerd op de leiding van de Khan, die gesteund werd door zijn familie. Met een zeer diverse etnische achterban, als gevolg van de landen die waren veroverd, moest de loyaliteit aan de Khan worden afgedwongen om potentiële rebellie te voorkomen. Promoties, beloningen en macht werden verdeeld op basis van prestatie en de aristocratie van de veroverde gebieden werden terzijde geschoven.

De Mongolen staan nu voornamelijk bekend om één ding, naast het feit dat ze indrukwekkende krijgers zijn, namelijk de godsdienstvrijheid die ze beloofden aan alle mensen die ze veroverden, van boeddhisten tot moslims tot joden. De leiders van de verschillende religieuze en etnische groepen maakten deel uit van een zekere raad die probeerde recht te doen aan de bijzonderheden van elke groep.

Overal in het Mongoolse Rijk werden wetten opgesteld, ook wel de Yassa genoemd. Een tekst die verloren is gegaan, maar waarvan men denkt dat het een half godsdienstige eigenschap heeft gehad. Deze tekst definieerde bepaald gedrag, en vele misdaden werden met de dood bestraft. Een extreem voorbeeld: als een soldaat iets niet oppakte dat door een persoon voor hem op de grond terecht was gekomen, kon hij worden gedood!

Ook hadden de Mongolen als een van de eerste een internationaal paspoort systeem, evenals een koeriersnetwerk waarin post werd verstuurd, bekend als Yam, die ongelooflijk snel was.

Architectuur uit Peking.
Het Mongoolse Rijk speelde zich voor een belangrijk deel af in Peking. | Bron: Unsplash

De Prestaties van het Mongoolse Rijk

Handel

De Mongolen versterkten en stabiliseerden de beroemde zijderoute: de handelsroute die van Peking en Sjanghai naar Anatolië liep. Er werden belastingvrijstellingen verleend aan handelaren en kooplieden die van deze route gebruik wilden maken. Marco Polo, de beroemde Italiaanse handelaar, was een van de personen die van dit systeem gebruik maakte. Er wordt gezegd dat Polo zeer onder de indruk was van het systeem waarin papiergeld werd gebruikt in delen van het Mongoolse Rijk.

De Pax Mongolica, of de 'Mongoolse Vrede', was de periode van vrede die het continent na de Mongoolse veroveringen genoot, waarin werd geprofiteerd van de culturele en politieke stabiliteit. Toen heel de zijderoute onder Mongoolse heerschappij stond, bloeide de handel op en verspreidde deze enorme hoeveelheden technologie, grondstoffen en cultuur van China tot aan Groot-Brittannië.

Cultuur, Wetenschap en Technologie

Hoewel het Mongoolse Rijk niet bekend staat om zijn artistieke voortbrengselen (veel daarvan zijn nu verloren gegaan), is het duidelijk dat de Mongoolse aristocratie zeer enthousiast was over de kunst in de gebieden die zij onder hun controle hadden. Onder Genghis werden bijvoorbeeld architecten, juweliers en steenhouwers allemaal aangemoedigd om naar de toenmalige hoofdstad Karakorum te verhuizen om daar hun kunst te maken.

In de verschillende delen van het Rijk (in Afghanistan, in China onder de Yuan-dynastie, en in de Gouden Horde) zorgde het Mongoolse systeem en zijn vrede voor een gunstige omgeving waarin kunstenaars hun werk konden voortzetten. Men denkt dat Genghis zelf erg enthousiast was over het bestuderen van de verschillende culturen onder zijn domein.

Een door de Mongolen ontwikkelde technologie die essentieel bleek te zijn voor het winnen van grote delen van het grondgebied dat zij in bezit hadden was de stijgbeugel, die de Mongoolse cavaleristen in staat stelde om op hun paarden te staan!

Wilde paarden in Mongolië.
De Mongolen staan bekend om hun vermogen om op paarden te rijden. | Bron: Unsplash.

Het Mongoolse Rijk in Verval

Opvolging en Versnippering

Na de dood in 1259 van de vierde Khan genaamd Möngke, die geen erfgenamen achterliet, ontstonden er geschillen over de opvolging van de positie van de keizer van het Rijk, wat uitmondde in een burgeroorlog. Na de burgeroorlog van Toluid, die tot 1264 duurde, en een aantal andere oorlogen, versnipperde het Rijk in vier afzonderlijke entiteiten.

Deze entiteiten verzwakten naarmate de tijd verstreek en in de loop der eeuwen maakten verschillende mogendheden gebruik van deze zwakte. De Yuan-dynastie werd uiteindelijk vernietigd door de Chinese Ming (voorgangers van de Qing-dynastie), terwijl de Gouden Horde werd verslagen door het Russische Rijk. Het Britse Rijk zou uiteindelijk datgene verslaan wat er nog over was van de Chagatai.

Na de overgang van een nomadische levensstijl naar een sedentaire, wordt verondersteld dat de verandering van het politieke systeem uiteindelijk de ondergang van de nieuwe Mongoolse dynastieën betekende. De Gouden Horde, de meest nomadische van de vier entiteiten, bleef nog het langst bestaan door het feit dat zij een deel van hun nomadische levensstijl behielden.

Kom hier meer te weten over het Britse rijk!

Pest

De Zwarte Dood zou de bevolking in Mongolië hebben geteisterd, welke in een stroomversnelling terecht kwam dankzij de verschillende handelsroutes, waaronder de zijderoute. Het Il-kanaat bijvoorbeeld werd vernietigd door de pest, omdat de Khan Abu Sa'id, samen met al zijn zonen, door de ziekte werd gedood. Daarna viel het Il-kanaat snel uiteen.

Conclusie

Als je meer wilt weten over de grote wereldrijken, of over het Romeinse Rijk, kijk dan eens naar de rest van onze serie!

Heb je een leraar Geschiedenis nodig?

Vond je dit artikel leuk?

5,00/5 - 1 vote(s)
Laden...

Bart