Perceive that which cannot be seen with the eye.
Yamamoto Tsunetomo
Japanse shoguns regeerden het land meer dan 700 jaar lang, als we het ruim nemen. Het waren vaak meedogenloze mannen, zelfingenomen en nalatig in hun taken als leiders. Toch zijn er ook meerdere shoguns legendarisch geworden, zowel vanwege hun wijsheid als vanwege hun inspanningen om de Japanse samenleving te verbeteren. Dit artikel verkent hun levens en daden en helpt om de Shogun betekenis beter te begrijpen.
Een overzicht van Shogun Japan
In algemene zin kunnen we stellen dat het leven in Shogun Japan beperkt en streng gedisciplineerd was. Mensen waren gebonden aan de toegestane activiteiten van hun sociale klasse, en slechts weinigen wisten ooit hogerop te komen op de sociale ladder. Zelfs trouwen buiten de eigen stand was doorgaans niet toegestaan. Wee degene die probeerde zich voor te doen als behorend tot een hogere klasse.
Los van deze algemene regels kunnen we ook stellen dat oorlogen, opstanden en rebellieën veel voorkwamen in Japan tijdens het shogunaat, vooral in de eerste eeuwen van de shogun-heerschappij.
Landheren, de daimyo, probeerden voortdurend hun grondgebied uit te breiden. Geschillen tussen rivalen, over landbezit of politieke opvattingen, leidden er vaak toe dat legers van samoerai het slagveld op trokken om conflicten uit te vechten.
De samoerai zwoeren trouw aan hun daimyo. Deze krijgersklasse beschermde de bezittingen van hun heer en handhaafde diens privileges. In ruil daarvoor ontvingen samoerai een vergoeding in rijst en soms een stuk land om een huishouden te stichten. Deze stabiliteit gaf de krijgersklasse de luxe van gezinsvorming, waardoor zonen van samoerai vaak de plaats van hun vader konden innemen.
Het grootste deel van de bevolking behoorde tot de boerenklasse. Koninklijke families, adel en krijgers schonken hen weinig aandacht, zolang zij zich maar aan hun sociale positie hielden.
Politieke structuren in middeleeuws Japan
Organisatie en het handhaven van strikte sociale structuren waren een belangrijke reden waarom Japan een relatief harmonieuze samenleving kon behouden. Mensen die geboren werden in de lagere lagen van de hiërarchie hoefden zich enkel te richten op overleven en mochten niet streven naar meer dan hun sociale klasse toestond.
Dat klinkt zo hard als het bedoeld is, maar het is ook enigszins misleidend. In middeleeuws Japan kwamen boeren in opstand en vochten krijgers namens landheren die meer macht en grondgebied wilden. Toch vond het oversteken van sociale grenzen vrijwel alleen plaats aan de top van de hiërarchie.
In november 2021 trouwde prinses Mako van Japan met Kei Komuro, een burger zonder adellijke status. Zij moest haar keizerlijke status opgeven om dit huwelijk aan te gaan.
Deze sociale structuren waren rigide en bestaan in zekere mate nog steeds. Prinses Mako moest afdalen op de sociale ladder om uit liefde te kunnen trouwen. Haar partner mocht niet toetreden tot de hoogste sociale rang van het land.
Op vergelijkbare wijze kon een samoerai zich opwerken tot een positie binnen het shogunaat. Een rijke landeigenaar daarentegen kon nooit aspireren naar het keizerschap, al zijn er uitzonderingen geweest waarbij iemand toch werd aangesteld. Om wat is een shogun en het systeem van het Shogunaat goed te begrijpen, moeten we alle rollen binnen deze gelaagde samenleving bekijken.
Keizer
De rol van de keizer is erfelijk, behalve wanneer iemand met meer macht de zittende keizer weet af te zetten. Dit is meerdere keren in de Japanse geschiedenis gebeurd, met name toen de Ashikaga-clan de keizer omverwierp.
De Ashikaga installeerden vervolgens een keizer die hun gunstig gezind was en die de bestuurlijke macht overdroeg aan het shogunaat. Zo ontstond de rol van de keizer als ceremonieel staatshoofd en spiritueel leider van Japan.
Shogun
Deze groep bezat alle politieke en bestuurlijke macht. Zij maakten wetten, beslechtten geschillen en bepaalden de koers van het land. Het functioneren van Shogun Japan hing sterk af van de persoonlijkheid van de heersende shogun. Sommige shoguns belichaamden eer en plichtsbesef, terwijl anderen zelfzuchtig en corrupt waren.
Ashikaga Yoshinori, de zesde shogun, stond bekend als dictatoriaal, onbeschoft en oneerlijk.
Daimyo
De daimyo hadden de economische macht van het land in handen. Zij konden de shogun adviseren over beleid, en deden dat vaak ook. Oda Nobunaga, bijgenaamd de Demon Daimyo, speelde een cruciale rol bij het verenigen van Japan, het brengen van vrede en het voorbereiden van het land op modernisering.
Samurai
Gedurende de hele periode van middeleeuws Japan bepaalde de samoeraicultuur waarden als stoïcisme, loyaliteit en onbevreesdheid.
Het confucianisme had een grote invloed op de samoerai, vooral tijdens het Tokugawa-shogunaat. In die periode werd het confucianisme zelfs de officiële filosofie van Japan.
Krijgers zonder loyaliteit aan een meester werden ronin genoemd. Deze strijders hadden ooit een heer gediend, maar waren losgelaten. Hun principes waren losser dan die van de samoerai; zij hielden zich niet altijd aan de krijgerscode (bushido).
Boerenklasse
Deze sociale klasse bestond uit het grootste deel van de bevolking. Hieronder vielen niet alleen landbouwers, maar ook ambachtslieden, leerlooiers en vissers. Hun leven was zwaar, met hoge belastingen en een lage beloning.
Meer dan welke andere klasse ook, zaten boeren vast in hun sociale positie.
Vooral na 1588, toen boeren verboden werd om zwaarden te dragen.
Boeren werden regelmatig onderworpen aan zwaardjachten, bedoeld om hun vermogen tot opstand te beperken. Hierdoor waren zij weerloos en konden zij geen vechtvaardigheden ontwikkelen, wat ook hun hoop om huurling of ronin te worden de kop indrukte.
Kooplieden
Historisch gezien waren kooplieden in Europa stevig middenklasse. In het shogunaat van Japan werden zij daarentegen gezien als parasieten van de samenleving.
De cultuur waardeerde productiviteit. Boeren produceerden voedsel en goederen voor de samenleving, terwijl kooplieden volgens deze opvatting alleen waarde voor zichzelf creëerden.
Ondanks deze minachting begonnen kooplieden in Edo-Japan meer status te verwerven. Tijdens de periode van isolatie voerde het shogunaat handelsbeleid dat de belangen van verkopers bevoordeelde, vooral bij geïmporteerde goederen.
Vrouwen in Shogun Japan
Vrouwen in Shogun Japan waren beperkt tot de rollen die hun sociale klasse toestond.
Dochters van samoerai en daimyo genoten meer vrijheid, omdat zij training in zelfverdediging ontvingen. Voor sommige van deze vrouwen werd hun vaardigheid met wapens legendarisch.
Vandaag kennen we deze vrouwelijke samoerai slechts door enkele historische verslagen die over hen zijn geschreven.
Het Tokugawa-shogunaat en andere grote shoguns
Gedurende de middeleeuwen kende Japan 26 keizers op de troon. Daartegenover stonden slechts drie shogun-dynastieën:
Het Kamakura-shogunaat
- Regeerde van 1192 tot 1333
- 141 jaar aan de macht
- Einde door rebellie
Het Ashikaga-shogunaat
- Regeerde van 1338 tot 1573
- 235 jaar aan de macht
- Einde door oorlog
Het Tokugawa-shogunaat
- Regeerde van 1603 tot 1868
- 265 jaar aan de macht
- Eindigde toen Japan zich opende
Van deze drie had het Tokugawa-shogunaat de langste heerschappij en de grootste invloed op het Japanse leven en cultuur. Vanuit Edo (het huidige Tokio) verenigden deze shoguns het land, handhaafden strikte sociale discipline en bevorderden sociale harmonie. Tegelijkertijd stimuleerden zij traditionele Japanse cultuur.
Bafuku werd vanaf de negentiende eeuw de benaming voor het shogunaat.
De term betekent letterlijk “regering vanuit het gordijn”.
Bafuku was geen officiële titel en verwees niet naar een huiselijk gordijn, maar naar een type tent, maku genoemd, die als hoofdkwartier op het slagveld diende. Aangezien de shogun een militaire regering leidde, is het opvallend dat deze term niet eerder werd gebruikt.
Een tijdlijn van Japanse shoguns
De geschiedenis van het Shogunaat beslaat meer dan 700 jaar. Hieronder volgen de meest invloedrijke shoguns en hun betekenis.
720
Shogun Tajihi no Agatamori
Eerste poging tot het instellen van een shogunaat (omstreden)
784–785
Ōtomo no Yakamochi
De eerste die de titel sei-i taishōgun kreeg
1192–1199
Minamoto no Yoritomo
Wordt beschouwd als de eerste echte shogun; begin van het Kamakura-shogunaat
1226–1244
Kujō Yoritsune
Brak met de Minamoto-naam; slechts verre verwant aan de clan
1252–1266
Munetaka Shinnō
Eerste zoon van de keizer; zette de zittende shogun af en wijzigde de erfregels
1333–1338
Kenmu-restauratie
De keizer probeerde de politieke macht terug te nemen van de shoguns
1338–1358
Herstel van militair bewind
Ashikaga Takauji werd de eerste shogun van de Ashikaga-clan
1368–1394
Ashikaga Yoshimitsu
Beëindigde het conflict tussen het Noordelijke en Zuidelijke Hof
1429–1441
Ashikaga Yoshinori
Herstelde handel met China en voerde handelscontrole in
1449–1473
Ashikaga Yoshimasa
Successiecrisis tijdens de periode van de Strijdende Staten; groeiende interesse in zenboeddhisme
1568–1573
Ashikaga Yoshiaki
Laatste Ashikaga-shogun; zwakke leider, verdreven uit de macht
1603–1605
Tokugawa Ieyasu
Eerste Tokugawa-shogun; verenigde Japan en luidde de Edo-periode in
1623–1651
Tokugawa Iemitsu
Wees het christendom af, verscherpte handelsbeperkingen en isolatie
1709–1712
Tokugawa Ienobu
Maakte van het shogunaat een burgerlijk bestuur; versoepelde censuur
1716–1745
Tokugawa Yoshimune
Voerde financiële hervormingen door en benadrukte traditionele cultuur
1787–1837
Tokugawa Ienari
Langst regerende shogun; corruptie droeg bij aan de Grote Tenpō-hongersnood
1866–1867
Tokugawa Yoshinobu
Laatste shogun; probeerde te hervormen maar faalde
Het Tokugawa-shogunaat verenigde Japan en bracht langdurige vrede. Ondanks de opgelegde isolatie moderniseerde het land. Uiteindelijk keerde de macht terug naar de keizer. De laatste shogun bracht zijn dagen na de politiek door met schilderen, fietsen en fotograferen.
Welke rol binnen het Japanse shogunaat vind jij het meest fascinerend?
Samenvatten met AI
Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!
Laden...
