“Schilderkunst is poëzie dat gezien wordt in plaats van gevoeld, en poëzie is schilderkunst dat gevoeld wordt in plaats van te worden gezien.” — Leonardo da Vinci.

Schilderen is bovenal een creatieve bezigheid. Het geeft je de ruimte om je gevoelens te uiten, om  schoonheid te scheppen of simpelweg om je vrije tijd te vullen.

In ieder geval is schilderen een kunstvorm dat veel inzet en discipline vereist.

Alleen het kennen van de verschillende verftechnieken zal je nog geen grote artiest maken. Er is veel oefening voor nodig om voortgang te kunnen zien en om je eigen stijl te ontwikkelen.

Hier zijn de verschillende methoden die je in je schildersklassen tegen zult komen:

Schildertechniek: Olieverf

Schilderij Mona Lisa op tentoonstelling
De basistechnieken van het tekenen en het schilderen werden door de groten doorgegeven aan ons | bron: FreePhoto op Pixabay

Olieverf komt misschien ouderwets over, toch wordt het nog steeds als de beste schildertechniek beschouwd. Het kwam in het westen tegen het eind van de middeleeuwen naar voren, en kwam tot stand via de ei tempera techniek. Daarna vond modernisering van de glazuurlagen plaats tot meer van een pasta techniek.

Klassieke schilders waren dol op deze verfmethode: Vermeer, Leonardo da Vinci en van Gogh gebruikten de techniek om hun wereldberoemde schilderijen te maken. Leer schilderen zoals de grote meesters.

Wat is Eigenlijk Schilderen met Olieverf?

Olieverf is de verfsoort die voornamelijk gebruikt om afbeeldingen te maken. Deze verf wordt gemaakt door pigmenten te mengen en olie te gebruiken als bindmiddel. Het is een pasta dat kan verschillen van dik tot vloeibaar.

Hoe Olieverf te Verdunnen

Olieverf is dikker en glibberiger dan verf op waterbasis. Er is een behoorlijke lange droogtijd nodig tussen het aanbrengen van de lagen. Er is een beetje voorbereiding nodig zodat de primaire en andere kleuren sprekend en helder blijven en niet verouderen.

Het is daarom belangrijk om de achtergrond op kleur voor te bereiden met een eerste laag van flink verdunde verf. Hierdoor zullen volgende lagen beter hechten.

Je hebt hier twee mogelijkheden voor:

  • verdun de olieverf met terpentijn om het heel vloeibaar te maken
  • verf de eerste laag met acrylverf. Dit heeft als voordeel dat het heel snel droogt
Oude man schildert in de buitenlucht
Het voorstellingsvermogen van de kunstschilder kent geen grenzen! | bron: Jake Heckey op Pixabay

Hoe te Schilderen met Olieverf

De voornaamste regel die je in het oog moet houden als je met olieverf werkt is de regel van 'dik op dun': iedere laag moet een beetje dikker zijn dan de voorgaande. Daarnaast moeten de lagen wat hun olie inhoud ook aangepast worden: 'vet over mager'.

Als je deze regel niet opvolgt zul je waarschijnlijk gaan zien dat de verf tijdens het drogen gaat barsten.

Hoe voorkom je dit?

  • verdun de eerste laag met vooral terpentine, een mager oplosmiddel
  • voeg bij ieder volgende laag wat minder terpentine en wat meer lijnzaadolie toe
  • de laatste laag alleen met lijnzaadolie verdunnen

Dunnere lagen zijn beter omdat:

  • ze je stilleven of portret sneller laten drogen
  • transparant zijn en je schilderij laten glanzen
  • de structuur van het schilderij veranderen
  • het schilderij beter bestand maken tegen beschadiging

Pas op: meng het oplosmiddel niet direct op het schilderij. Doop je penseel in de kleur en dan in het oplosmiddel voordat je het in cirkelvormige bewegingen op je palet mengt.

Andere Olieverf Technieken

Door het nemen van een privé schilderles kun je leren hoe je olieverf technieken kunt toepassen en je eigen stijl kunt vervolmaken:

  • breng een glazuurlaag aan: dit is een dunne laag transparante verf die de tinten helderder en dieper laat uitkomen
  • leer 'alla prima' te schilderen en te tekenen: deze nat-op-nat techniek maakt het mogelijk om een doek sneller te tekenen. Het vereist wel een boel ervaring!
  • breng vervaging aan: die helpt om scherpe lijnen te voorkomen
  • gebruik impasto: verf op deze manier dik aanbrengen laat de afdruk van de kwast of het schildersmes zien waardoor het schilderij reliëf krijgt
  • kras in de kleurlagen waardoor verschillende onderlagen zichtbaar worden. Dit is heel bruikbaar om delen van het schilderij aan te passen.

Werken met Acrylverf

Campbell Soup schilderij van Andy Warhol
Andy Warhol was een van de eersten die verf op waterbasis gebruikte. | bron: profzucker op VisualHunt

Acrylverf is tegenwoordig heel populair bij doehetzelvers. Het is geurloos en kan met water verdund worden waardoor kwasten schoonblijven en het schilderwerk met snel droogt.

Acrylverf werd pas in de dertiger jaren van de vorige eeuw gebruikt. Artiesten zoals Andy Warhol en David Hockney pasten het meteen toe om realistische pop-art en trompe-l'oeil meesterwerken te maken.

Wat houdt Schilderen met Acrylverf in?

Acrylverf bestaat uit traditionele pigmenten gemengd met kunstmatige harsen. Het bindmiddel is in tegenstelling tot olieverf een water emulsie van deze harsen. Het eindresultaat lijkt veel op dat van olieverf maar het is veel gemakkelijker in het gebruik!

Hoe Acrylverf te Gebruiken

Acrylverf is enorm veelzijdig en een gewaardeerde verfsoort. Je kunt het flink verdunnen zodat het bijna op waterverf lijkt. Het is ook onverdund te gebruiken waardoor het veel weg van olieverf. Hier zijn een paar stappen om te volgen als je bloemen of een ander onderwerp schildert:

  • kies je onderwerp
  • volg de compositieregels: de regel van derden, net als in de fotografie. Teken drie horizontale en drie verticale lijnen en plaats belangrijke elementen in de afbeelding langs deze lijnen. Kies het formaat van je schilderij: staand bij portretten voor intimiteit, liggend voor een ruimtelijk gevoel en vierkant om het oog naar het centrum te trekken.
  • schilderen en schetsen zij nauw verwant. We adviseren om de hoofdelementen met zacht potlood, houtskool of meteen in acrylverf neer te zetten.
  • kies een gekleurde achtergrond. Het is niet noodzakelijk maar het kan helpen om de kleuren te verenigen. Alles wat je hoeft te doen is een sterk verdunde verflaag in de hoofdtint van je onderwerp te plaatsen. Als je het in horizontale banden aanbrengt schept dat een naadloze achtergrond. Wanneer je het wat slordig aanbrengt geeft het de indruk van een bewegende achtergrond
  • meng de kleuren op een schilderspalet en breng de verf in dunne lagen aan, van de lichtste tot de donkerste
  • Nadat je de verflagen stuk voor stuk goed hebt laten drogen voeg je de details toe. Dit gaat lekken en druppen tegen. Je kunt nu ook experimenteren door volume toe te voegen of de kleuren wat sterker te maken

Tip: om een lichtere kleur te krijgen kun je beter alleen water toevoegen. Witte verf maakt de verf donkerder en minder helder.

Een Schilderij op Doek Opzetten

Vrouw schildert zeegezicht
Schilderen is een rustgevende bezigheid voor creatieve mensen! | bron: VisualHunt

We hebben inmiddels genoeg over papier gepraat. Het is nu tijd om verschillende schildertechnieken te leren. Je hebt materiaal zoals doek nodig om een schilder te worden. Het is goed om er flink op te oefenen zodat je doorkrijgt hoe het aanvoelt om erop te schilderen.

Wat Houdt Schilderen op Doek in?

Schilderen op doek houdt in dat gerekt canvas als ondergrond wordt gebruikt. Dit is tegenwoordig de meest gangbare methode.

Canvas verving hout dat als achtergrond de schilderkunst tot aan de middeleeuwen domineerde. Het wordt in Europa van linnen of katoen en in het Verre Oosten van zijde gemaakt.

Je kunt kiezen tussen een absorberend of een waterafstotend doek. De eerste absorbeert de kleuren waardoor de ruwheid van het doek zichtbaar wordt en een bepaald effect wordt veroorzaakt. Op een waterafstotend doek kunnen de kleuren gemakkelijker gemengd worden.

Hoe Je Doek te Prepareren

Alhoewel artiesten zoals Jackson Pollock, Kenneth Noland en Francis Bacon soms op 'ruw' doek, dat wil zeggen zonder deklaag, schilderden zouden we het niet aanraden. Dit vooral omdat je vast en zeker wil dat je schilderij de tand des tijds langer doorstaat.

Hoe maak ik mijn doek klaar? Het maakt niet uit of je waterverf of olieverf gebruikt. Je moet je doek in beide gevallen als volgt voorbereiden:

  • gebruik lijm om het waterafstotend en steviger te maken. Gebruik een platte kwast en lijm beide zijden van het doek. Hierdoor hecht het bindmiddel zich door het doek heen. Laat het tussen de lagen goed drogen. Het eindresultaat moet een glad oppervlak zijn dat het licht weerkaatst.
  • dek de lijm met witte verf af. Dit is niet noodzakelijk maar het zal het schilderij helderder maken. Laat het doek na het aanbrengen van een verflaag drogen en schuur het dan met schuurpapier.
  • voeg gesso primer toe. Hierdoor wordt een beetje structuur op het doek aangebracht waardoor de verf beter hecht.

Nadat je dit allemaal hebt gedaan kun je het doek op een frame spannen. Dit is een fijngevoelig werk waar een beginneling vaak hulp bij nodig heeft.

Tip: tegenwoordig kun je kant en klare frames met voorgespannen doek ook in de kunstwinkel kopen.

Hoe op het Doek te Verven

Kies eerst je onderwerp en bepaal dan een brandpunt voor je schilderij. Blijf weg van het centrum, dat maakt het veel spannender.

Maak een schets van het schilderij met extra dik potlood, vooral van de de belangrijkste delen.

Breng de kleuren aan van de lichtste tot de donkerste en werk vanaf de bovenkant van het doek geleidelijk naar beneden. Maak tevens de verfstreken steeds in dezelfde richting.

Heb je een leraar Schilderen nodig?

Vond je dit artikel leuk?

5,00/5, 1 votes
Loading...

Klaas

Techneut met een onderwijsachtergrond. Graag en vaak op zoek naar manieren om zowel jongeren als ouderen in staat te stellen om beter te leren. Vertaler voor Superprof sinds het begin!