Becoming is better than being.
Carol Dweck
De growth mindset-theorie is op dit moment een van de meest invloedrijke en wijdverbreide intelligentietheorieën binnen het onderwijssysteem. De theorie heeft de wereld buiten het onderwijs stormenderhand veroverd en de populariteit blijft groeien. Dat zie je terug in het bedrijfsleven, professionele ontwikkeling en zelfs in de politiek. Binnen al deze domeinen wordt de growth mindset in het Nederlands steeds vaker genoemd als sleutel tot ontwikkeling.
Daar is een goede reden voor. Als theorie laat de growth mindset zien dat succes kan voortkomen uit een verandering van houding, ofwel een verandering van mindset, en uit een daaropvolgende transformatie in de manier waarop we ons gedragen, omgaan met falen en reageren op problemen en uitdagingen. De mindset growth mindset draait om het idee dat ontwikkeling mogelijk is zolang de houding maar open blijft.
De theorie stelt dat kinderen zo kunnen worden opgevoed en onderwezen dat zij uitdagingen met enthousiasme en inzet aangaan, waardoor uiteindelijk niets hen in de weg hoeft te staan. Deze benadering van groei mindset heeft grote invloed op hoe leren wordt vormgegeven.
Het klinkt aantrekkelijk, toch? En eerlijk gezegd is dat ook zo. Daarom richten we een hele serie op dit onderwerp. Een serie die je helpt te begrijpen wat een growth mindset is, waarom je een groeimindset zou willen ontwikkelen en welke valkuilen je beter kunt vermijden. Daarnaast helpt deze serie je om zelf een mindset groei te ontwikkelen, met concrete hulpmiddelen om daarmee aan de slag te gaan.
Laten we dus kijken naar alles wat je moet weten over de growth mindset. En onthoud: het draait allemaal om uitdaging. Een growth mindset nederlands begint bij het besef dat alles nog mogelijk is.
Wat is growth mindset-theorie?
Wat houdt de theorie van de growth mindset precies in?
Om dit te onderzoeken, moeten we kijken naar Carol Dweck, een psycholoog en professor aan Stanford University, gespecialiseerd in motivatieonderzoek. Dweck introduceerde het idee van verschillende mindsets ongeveer twintig jaar geleden en aan haar danken we de brede bekendheid van de growth mindset.
Het uitgangspunt van Dweck, gebaseerd op meerdere studies, is eigenlijk vrij eenvoudig. Mensen beschikken over twee primaire mindsets, manieren van denken en handelen, die bepalen hoe zij kijken naar hun talenten en vaardigheden.
Leerlingen die expliciet leren dat intelligentie kan groeien, tonen vaker doorzettingsvermogen bij lastige taken.
Deze noemt zij de fixed mindset en de growth mindset. Hoewel deze vaak als tegenpolen worden gepresenteerd, is dat niet helemaal eerlijk. De meeste mensen bevinden zich ergens op een continuüm tussen beide en nemen kenmerken van beide mindsets mee.

Wat we geloven over onze vaardigheden
Het fundamentele verschil tussen deze twee mindsets zit in de overtuiging over de aard en oorsprong van intelligentie.
De fixed mindset gaat ervan uit dat intelligentie en vaardigheden vaststaan. Je krijgt bij je geboorte een bepaalde hoeveelheid intelligentie en die verandert nauwelijks. De growth mindset daarentegen stelt dat vaardigheden en intelligentie zich kunnen ontwikkelen door leren, oefenen en groei. Deze visie vormt de kern van de groeimindset.
Wanneer sommige mensen iets nieuws proberen, zeggen ze bijvoorbeeld: “Ik ben gewoon niet goed in wiskunde” of “Ik kan echt niet zingen.” Dit zijn typische uitspraken die passen bij een fixed mindset, waarin groei op dat gebied als onmogelijk wordt gezien. Iemand met een growth mindset zou eerder zeggen: “Ik ga het proberen en kijken wat ik kan leren.”
Fixed mindset
- Talent staat vast
- Fouten betekenen falen
- Feedback voelt bedreigend
Growth mindset
- Vaardigheden zijn te ontwikkelen
- Fouten zijn leermomenten
- Feedback helpt bij groei
Hoe mindset ons leven beïnvloedt
Hoewel dit verschil op het eerste gezicht klein lijkt, stelt Dweck dat deze overtuiging grote invloed heeft op hoe we ons in het leven gedragen. Het beïnvloedt hoe we omgaan met tegenslagen, hoe gemotiveerd we zijn om te leren en hoe we reageren op de noodzaak om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Ook bepaalt het hoe we omgaan met het succes van anderen.
Misschien wel het belangrijkste is dat deze mindset invloed heeft op ons leerproces en ons succes. Of het nu gaat om schoolprestaties of professionele groei, de manier waarop mindset groei plaatsvindt heeft impact op alles wat we doen.

Fixed mindset versus growth mindset
We hebben gezien dat het verschil tussen een fixed mindset en een growth mindset doorwerkt in alle aspecten van het leven. Laten we dit verduidelijken met enkele voorbeelden.
Veel voorbeelden die Dweck zelf gebruikt, komen uit het onderwijs. Dat is logisch, aangezien zij daar haar onderzoek deed en de invloed van de growth mindset nederlands daar het sterkst zichtbaar is. Het verschil tussen beide mindsets uit zich in hoe mensen leren, vaardigheden ontwikkelen en omgaan met doorzettingsvermogen en falen.
Uit hersenonderzoek blijkt dat nieuwe verbindingen in het brein vooral ontstaan wanneer je iets moeilijk vindt en tóch doorzet.
Nieuwe vaardigheden aanleren
Een belangrijk verschil tussen de growth mindset en de fixed mindset zit in de manier waarop mensen reageren op nieuwe uitdagingen. Het contrast tussen “ik ben geen wiskundepersoon” en “ik probeer het gewoon” blijft hierbij cruciaal.
De fixed mindset is gebaseerd op het idee van aangeboren talent. Als je slim bent geboren, blijf je slim. Als je niet slim bent geboren, verandert dat niet. Deze overtuiging zorgt ervoor dat mensen minder bereid zijn om moeite te doen om te leren.
Voor iemand met een fixed mindset lijkt inspanning niet relevant voor succes, omdat competente mensen volgens deze overtuiging geen moeite hoeven te doen. Daardoor vermijden zij uitdagingen die tot falen kunnen leiden en nemen zij minder risico’s. Angst voor mislukking zorgt ervoor dat zij sneller opgeven.
Mensen met een growth mindset daarentegen erkennen de neuroplasticiteit van het brein, het vermogen van de hersenen om zich te ontwikkelen als een spier. Zij staan open voor nieuwe strategieën, zijn bereid om te leren en tonen meer doorzettingsvermogen bij tegenslag. Dit is een essentieel kenmerk van mindset growth mindset.

Relaties met anderen
Een ander belangrijk verschil tussen beide mindsets is de manier waarop mensen omgaan met anderen. Dit gaat over hoe zij reageren op het succes van anderen en hoe zij omgaan met feedback en kritiek.
Mensen met een fixed mindset zien anderen vaak als een bedreiging. Succes van anderen voelt intimiderend en confronterend. Advies of kritiek wordt ervaren als een persoonlijke aanval, alsof er iets fundamenteel mis is gegaan.
Bij een growth mindset ligt dat anders. Succes van anderen wordt gezien als inspiratie. Feedback en kritiek worden niet opgevat als aanval, maar als kans om verder te groeien. Deze open houding is typerend voor een gezonde groei mindset.
Wat kenmerkt een Growth Mindset?
Hoe ontwikkel je je eigen growth mindset?
Als je dit alles weet, zijn er verschillende manieren om zelf een growth mindset te ontwikkelen en beperkende overtuigingen los te laten.
Het gaat om denkexperimenten en mentale oefeningen die helpen om afstand te nemen van een fixed mindset en om zelfvertrouwen op te bouwen via mindset groei.
Lees meer over manieren om je growth mindset te ontwikkelen in onze andere artikelen.
Zie falen als een les
Falen hoeft geen definitieve blokkade te zijn die je dwingt om te stoppen. Dat is een gedachte die hoort bij een fixed mindset.
Doorzettingsvermogen bij tegenslag is een kernonderdeel van de growth mindset. Fouten kunnen worden gezien als kansen om te leren en verder te groeien. Het brein ontwikkelt zich juist door fouten te maken. Door die te omarmen, vergroot je op de lange termijn je kans op succes.
Herdefinieer wat het betekent om een genie te zijn
Genieën zijn niet simpelweg mensen met een aangeboren uitzonderlijke intelligentie. Ze zijn geen wonderen die zonder inspanning alles kunnen.
Het idee dat genialiteit puur aangeboren is, past niet bij een growth mindset nederlands. Ella Fitzgerald werd niet zomaar geboren met haar stem en Einstein hoefde zeker geen moeite te doen. Integendeel.
Genialiteit ontstaat door werk, inzet en doorzettingsvermogen. Dat is een essentieel inzicht binnen de groeimindset.

Hulpmiddelen voor jou en je growth mindset
Er zijn talloze manieren en hulpmiddelen om je growth mindset verder te ontwikkelen. Online is een grote hoeveelheid materiaal beschikbaar om je daarbij te ondersteunen.
In ons artikel over hulpmiddelen voor growth mindset-ontwikkeling vind je een volledig overzicht. Hier bespreken we kort twee belangrijke voorbeelden.
De TED Talk van Carol Dweck
Een van de belangrijkste bronnen om de growth mindset te begrijpen is de TED Talk van Carol Dweck, getiteld “The power of believing that you can improve”.
In deze lezing legt Dweck de verschillen tussen de fixed mindset en de growth mindset uit en laat zij zien welke gevolgen deze mindsets hebben voor leren, motivatie en succes.
Mindset Works
Mindset Works is een van de grootste aanbieders van educatieve materialen over growth mindset. Hoewel veel content alleen via abonnement beschikbaar is, biedt het platform een indrukwekkende verzameling hulpmiddelen voor iedereen die serieus werk wil maken van mindset groei en het veranderen van denkpatronen.
Hoe ga jij meestal om met een nieuwe uitdaging?
Samenvatten met AI











