A society grows great when old men plant trees whose shade they know they shall never sit in.
Japans gezegde
Het leven in Edo Japan was tegelijkertijd rijk en meedogenloos. Hoe iemands leven verliep, hing volledig af van de laag binnen de sociale hiërarchie waarin hij of zij zich bevond. Adel, samoeraifamilies en overheidsfunctionarissen leefden comfortabel. De boerenstand, bestaande uit kooplieden, ambachtslieden en mensen die onaangenaam werk verrichtten, had het zwaarst. Het Tokugawa-shogunaat hield toezicht op hen allemaal.
Shogunaatsbestuur: hiërarchie en structuur
Het Tokugawa-shogunaat wist de macht over te nemen van de Ashikaga-clan na de Slag bij Sekigahara in oktober 1600.
Het fundament voor het shogunbestuur was al bijna 700 jaar eerder gelegd, maar de Tokugawa-clan had duidelijke ideeën over hoe zij het anders wilde aanpakken.
Zoals vastgelegd onder het eerste shogunaat van Japan bleef de keizer het ceremoniële staatshoofd en spirituele leider van het land. De shogun, als militair heerser, bezat alle politieke en economische macht, althans officieel. Hij fungeerde als het werkelijke hoofd van de regering.
Als hoogste politicus moest de shogun rekening houden met de belangen van de adel. Deze daimyo hadden formeel geen politieke macht, maar wisten de shogun vaak naar hun hand te zetten. In veel gevallen was het zelfs in zijn eigen belang om aan hun wensen tegemoet te komen. De samoerai, de Japanse krijgersklasse, hielpen deze structuur in stand te houden en handhaafden de positie van de daimyo.
Het Japanse systeem van militair bestuur.
Dit was het systeem dat door de samoerai werd gehandhaafd.
Onder de samoerai bevond zich de boerenklasse, die de volgende trede op de sociale ladder innam. Deze groep bestond uit 90 tot 95 procent van de bevolking en omvatte boeren, ambachtslieden en buraku, mensen die de meest ongewenste taken uitvoerden.
Het verplaatsen van de hoofdstad
Het Tokugawa-shogunaat had als doel de bezittingen van de daimyo onder één centraal bestuur te verenigen. Het uitroepen van Edo als machtscentrum van het land was een van de meest ingrijpende besluiten die het Tokugawa-shogunaat nam. Tot dat moment was Kyoto de hoofdstad van Japan.
Het was strikt genomen geen formele verhuizing van de hoofdstad.
Toyotomi Hideyoshi, een invloedrijke daimyo, gaf de shogun de opdracht om zijn machtsbasis in Edo te vestigen.
Edo lag ver van Japanse handelspartners zoals Korea en China. De stad was moeilijk bereikbaar en in het begin onherbergzaam. Toch groeide Edo, naarmate het land bloeide, uit tot een van de grootste bevolkingscentra ter wereld. Deze beslissing, samen met de latere heropening van het land voor buitenlanders, droeg sterk bij aan de modernisering van Japan.
Het Tokugawa-shogunaat verenigt Japan
Daimyo regeerden het middeleeuwse Japan grotendeels zelfstandig. Deze machtige, erfelijke leiders bestuurden grote gebieden, han genoemd. Volgens de hiërarchie stonden daimyo officieel onder het gezag van de shogun. In de praktijk bestuurden zij hun gebieden zelfstandig, hieven belastingen en beheersten infrastructuur en militaire macht.
Zoals je je kunt voorstellen, maakte deze versnipperde bestuursvorm het voor het shogunaat lastig om het hele land effectief te controleren. Het militaire bestuur, de bakufu, voerde daarom een reeks maatregelen in om de macht en onafhankelijkheid van de daimyo te beperken.
De shogun hield toezicht op de centrale regering in Edo.
De daimyo betuigden hun loyaliteit aan de shogun en bestuurden hun han volgens het beleid van de shogun.
De geschiedenis van het shogunaat beslaat bijna 700 jaar. In die periode probeerden drie clans Japan te verenigen, waarbij de Tokugawa uiteindelijk slaagden. Met iedereen onder één gezag begon Japan aan een relatief vreedzame en welvarende periode.
Sakoku: Japan sluit zich af
In Europa bracht de Verlichting denkers tot grote intellectuele hoogten. Deze ontwikkeling leidde tot nieuwe technologieën, waaronder zeewaardige schepen die enorme afstanden konden afleggen. Tegelijkertijd bereikte religieuze ijver nieuwe pieken, waardoor missionarissen naar verre landen trokken om inheemse bevolkingen te bekeren.
Dit alles vond plaats tijdens het Tokugawa-shogunaat. Buitenlandse intellectuelen en religieuze leiders kregen steeds meer invloed in de Japanse samenleving. Hun aanwezigheid verstoorde de sociale harmonie. Het verwijderen van deze invloeden en het invoeren van isolatie, sakoku, leek de enige oplossing.
De shogun voerde dit beleid in om politieke stabiliteit te waarborgen.
Het probleem was dat de daimyo eigen handelsrelaties onderhielden. Ook zij droegen bij aan de groeiende instabiliteit. Tegelijkertijd versterkte deze handel de economie en bracht nieuwe technologieën het land binnen. De shogun besefte dat volledige isolatie onmogelijk was en stond daarom vier officiële handelspunten toe:
De buitenlandse handel in Nagasaki vond plaats op een eiland buiten de stad. Buitenlanders mochten de stad niet betreden en inwoners mochten het eiland alleen met speciale toestemming bezoeken. Dit verbod werd strikt militair gehandhaafd.
Japan sloot zich niet in één keer af. Tokugawa Iemitsu, de derde shogun, startte het sakoku-beleid in 1635 en beperkte geleidelijk de toegang van buitenaf. Sakoku eindigde in 1853, toen kapitein Matthew Perry met militair geweld dreigde om Japan te dwingen zich te heropenen.
De gevolgen van isolatie
Zoals bij elke beleidsmaatregel had sakoku zowel positieve als negatieve gevolgen.
Voordelen
- Culturele ontwikkeling en behoud
- Bloei van kunst
- ‘Zuivere’ intellectuele bezigheden
- Beperking van buitenlandse culturele invloed
Nadelen
- Minimale technologische vooruitgang
- Verlies van wetenschappelijke ontwikkeling
- Beperkte toegang tot grondstoffen
- Voortdurende externe dreiging
Het behoud van de Japanse levenswijze was een tweesnijdend zwaard. Enerzijds bleven cultuur, religie en sociale structuren intact. Anderzijds werd innovatie beperkt, al gold dat niet voor elk aspect van het Japanse leven.
Edo periode Japan: leven en cultuur
Dankzij relatieve vrede en het gemak van stedelijk leven ontstond al snel behoefte aan vermaak. Edo periode Japan groeide uit tot een cultureel centrum. Nieuwe literaire vormen, zoals haiku en kettingverzen, deden hun intrede. Ook dans, muziek en theater vonden een gretig publiek.
Kabuki ontstond tijdens de Edoperiode. Voor wie de overdreven dansbewegingen minder aantrekkelijk vond, ontwikkelde zich een tweede theatervorm. Bunraku was vergelijkbaar met kabuki, maar werd uitgevoerd met poppen in plaats van acteurs.
Omdat krijgers geen theater mochten bezoeken, vermomden velen zich om toch een plek in het publiek te bemachtigen.
Nieuwe technologieën maakten ontspanning nog aantrekkelijker. Verbeterde houtblokdruktechnieken maakten het mogelijk om afbeeldingen van favoriete kabuki-sterren of courtisanes te bezitten. Geïllustreerde boeken en gekleurde landschapsafbeeldingen werden eveneens statussymbolen.
Het leven van vrouwen tijdens Edo tijdperk Japan
Het cultureel bloeiende Edo bood vrouwen enige ruimte om een eigen pad te volgen, zij het beperkt. Het shogunaat stond vrouwen toe om te werken als entertainers, zolang zij zich hielden aan de aangewezen yūkaku, de plezierwijken van de stad. Deze vrouwen waren voorlopers van geisha, al draaide hun werk vooral om lichamelijk vermaak.
Vrouwen traden ook op in het theater. Historici noemen Izumo no Okuni als inspiratiebron voor het kabuki-theater.
Verder hadden vrouwen, net als in eerdere perioden, weinig rechten of vooruitzichten. Boerenvrouwen moesten rekenen op een zwaar bestaan. Vrouwen uit welgestelde families leefden beschermd en comfortabel, mede doordat zij werden getraind in zelfverdediging.
Vrouwen uit samoerai- en adellijke families brachten een groot deel van hun jeugd door met het beoefenen van vechtkunsten en het leren omgaan met wapens. Zij droegen een kaiken, een dolk voor gevechten van dichtbij en, indien nodig, voor rituele zelfdoding (seppuku). Sommige van deze vrouwen werden feitelijk samoerai, al kregen zij nooit officiële erkenning.
Edo en de economische bloei
Met een verenigd en grotendeels stabiel land kreeg Japan de ruimte om economisch te groeien. Aanvankelijk kwam deze groei voort uit buitenlandse handel, maar na de invoering van sakoku lag de focus op binnenlandse ontwikkeling.
Bouwprojecten, huisvesting, commerciële zones en infrastructuur maakten handel eenvoudiger. Banken verschenen in het landschap en boden veilige opslag voor vermogen. Vooral kooplieden profiteerden hiervan, doordat zij kapitaal konden veiligstellen om te investeren.
Naarmate het aanzien van de voorheen verguisde kooplieden groeide, vormden zij samenwerkingsverbanden. Zij lobbyden bij de overheid voor steun aan de landbouwsector en schakelden ambachtslieden in om luxeproducten te vervaardigen voor welgestelde stedelingen.
De koopmansklasse in Edo Japan
Traditioneel stonden kooplieden onderaan de sociale ladder in feodaal Japan. Nieuwe economische inzichten veranderden echter deze kijk. Kooplieden betaalden belastingen en droegen daarmee bij aan de samenleving. Zij vormden in feite de commerciële motor van Edo Japan, waardoor hun sociale status toenam.
De feodale hiërarchie bleef rigide, maar het leven onder de shoguns was stabiel en vooruitstrevend, vooral tijdens het Tokugawa-shogunaat. De meerderheid van de bevolking, de boerenklasse, leefde op het bestaansminimum en werd regelmatig getroffen door natuurrampen. Tegelijkertijd genoten veel stedelingen van de ukiyo-cultuur, de stedelijke levensstijl.
De groeiende stedelijke middenklasse beschikte over geld en vrije tijd en zocht vermaak in Edo’s bordelen, winkels en eetgelegenheden.
Dit alles kwam ten einde in 1868, aan het einde van de Boshin-oorlog. De daimyo, hoewel bevoorrecht, verlangden naar meer autonomie en politieke invloed. Een groep van hen schaarde zich achter de keizer en ontnam het shogunaat zijn macht. Daarmee kwam een einde aan het tijdperk van Edo tijdperk Japan.
Welk aspect van Edo Japan vind jij het meest intrigerend?
Samenvatten met AI
Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!
Laden...
