We leven in een maatschappij waarin we constant worden blootgesteld aan informatie. Via sociale media, via onze mobiele telefoon, op de computer, op billboards en bushokjes, overal waar je kijkt dringt er informatie tot ons door, in verschillende vormen.

Zeker als je gebruikmaakt van bijvoorbeeld Facebook en Twitter zal je wel een informatie tegenkomen die niet klopt. Zelfs als je op Wikipedia kijkt, is niet alle informatie die je daar tegenkomt correct! Met andere woorden: niet alles wat geschreven staat, met name in de online wereld, is daadwerkelijk juist. Soms is het moedwillig foutief opgeschreven om mensen op het verkeerde spoor te zetten!

Maar foutieve informatie kan voor een heleboel schade zorgen. Van mensen die denken dat er verkiezingsfraude wordt gepleegd tot mensen die gezondheidsrisico’s nemen omdat ze bepaalde medische voorschriften niet langer vertrouwen: foute informatie creëert een beschadigde maatschappij vol wantrouwen.

Er is een enorme behoefte aan correcte informatie, aan juiste feiten. En als je wordt gevraagd, bijvoorbeeld voor je eindexamen Nederlands, om een uiteenzetting te schrijven, dan gaat het precies daarom: een correcte, feitelijke uiteenzetting van een onderwerp geven gebaseerd op onderzoek en data en niet op wat jij of anderen van dit onderwerp vinden. Het goed kunnen schrijven van uiteenzettingen is vandaag de dag belangrijker dan ooit, en daarom legt Superprof je uit hoe je zo een uiteenzetting schrijft.

Een groep studenten
In groep werken kan inspirerend zijn ǀ Bron: Unsplash
De beste leraren Nederlands (schoolvak) beschikbaar
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (6 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Melissa
5
5 (8 reviews)
Melissa
23€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kaylee
5
5 (7 reviews)
Kaylee
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Hannah
4,8
4,8 (13 reviews)
Hannah
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kate
5
5 (2 reviews)
Kate
30€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Lina
5
5 (7 reviews)
Lina
40€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Josca
4,9
4,9 (9 reviews)
Josca
15€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Joëlle
5
5 (9 reviews)
Joëlle
25€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Huib
5
5 (6 reviews)
Huib
39€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Melissa
5
5 (8 reviews)
Melissa
23€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Kaylee
5
5 (7 reviews)
Kaylee
20€
/u
Gift icon
1e les gratis!
Let's go

Wat is een Uiteenzetting?

Als we kijken naar het woordenboek, dan wordt een uiteenzetting als volgt omschreven:

“Een uiteenzetting is een objectieve informatieve tekst, die tot doel heeft om de lezer over een bepaald onderwerp te informeren en daarbij uitleg te verschaffen.”

Er zijn dus een aantal onderdelen waarin een uiteenzetting zich onderscheidt van andere Nederlandse tekstuele uitingen, zoals een betoog of een beschouwing. Het grote verschil met deze twee teksten is dat het bij een uiteenzetting puur en alleen draait om de keiharde feiten. Het gaat niet om de mening van de schrijver, het maakt niet uit wat het publiek, politici of anderen van het onderwerp vinden, het gaat erom wat de wetenschap, de geschiedenis en data zeggen. Het doel van een uiteenzetting is enkel en alleen informeren, vanuit de objectiviteit, en niet om de lezer een bepaalde richting op te sturen.

Hoe anders gaat het bij betogen en beschouwingen! Bij een beschouwing wordt er gekeken naar wat de meningen voor en tegen een bepaalde stelling zijn. Daarbij neemt een schrijver vaak ook zijn of haar eigen mening mee, om alle kanten van het verhaal te laten zien. Je kan een opiniestuk een beschouwing noemen, al ligt het erg aan de manier waarop een opiniestuk geschreven is: het kan al snel omslaan richting een betoog.

Bij een betoog wordt het doel namelijk nog dwingender: in deze tekstvorm probeert de schrijver het publiek van een bepaald standpunt te overtuigen, aan de hand van een heldere structuur met argumenten, tegenargumenten, een inleiding en een conclusie. Het doel is dus overtuigen en niet informeren en is dus een stuk subjectiever dan bij een uiteenzetting.

Wegblijven van de opinie en een puur objectief stuk schrijven kan lastig zijn, zeker in een tijd waarin we al snel geneigd zijn onze mening over een onderwerp te geven. Het wordt nog moeilijker bij het schrijven, omdat de structuur van een uiteenzetting grotendeels overeenkomt met een betoog. Toch heb je het geluk dat je meer kan afwijken, omdat je als je informeert alle kanten op kan en niet per se een argumentatiestructuur hoeft te volgen, zoals bij een betoog.

Vrouw drinkt koffie
Vergeet je koffie niet! ǀ Bron: Unsplash

Onderdelen van een Goede Uiteenzetting

Globaal gezien zijn er bij een goede uiteenzetting drie onderdelen die erin moeten zitten, maar afhankelijk van de lengte van je stuk en het niveau waar je voor schrijft kan en je afwijken.

Een uiteenzetting moet in ieder geval een inleiding, een middenstuk en een slot hebben.

  • Inleiding
  • Middenstuk
  • Slot

Op de middelbare school, of als je voor je beroepsopleiding schrijft, kan het zijn dat er ook om een bronvermelding wordt gevraagd aan het einde van je uiteenzetting, waarbij je duidelijk gestructureerd aangeeft welke bronnen je hebt gebruikt. Een goede bronvermelding maakt je uiteenzetting betrouwbaarder: je maakt namelijk gebruik van onderzoeken, standaardwerken en academische boeken en citeert daaruit om te laten zien dat je daadwerkelijk onderzoek hebt gedaan.

De inleiding van je uiteenzetting is, zoals je hele uiteenzetting, een droge inleiding van je onderwerp, met een korte introductie van wat je gaat vertellen. Je kan hierbij een lezer intrigeren om verder te lezen door een vraag te stellen, of enkele feiten noemen, zolang maar het gelijk duidelijk wordt waar je uiteenzetting over zal gaan.

Het middenstuk is het meest uitgebreide onderdeel van je uiteenzetting, en waar je bij een betoog argumenten opnoemt gaat het hierbij om feiten. Omdat het – wederom afhankelijk van je onderwerp en de lengte van je stuk – mogelijk is een hoop te vertellen kan je kiezen voor verschillende structuren.

Je kan een vraag-antwoord structuur aanhouden waar je telkens een vraag stelt met betrekking tot je onderwerp, waar je vervolgens aan de hand van feiten een antwoord op geeft. Een andere optie is je onderwerp te ontleden op basis van verschillende subonderdelen. Dit is een aan te raden structuur als je een langer onderwerp gebruikt.

Als je bijvoorbeeld over een bekend persoon schrijft, kan je eerst diens persoonlijke geschiedenis benoemen, vervolgens diens professionele leven, vervolgens enkele hoogtepunten uit diens loopbaan, wellicht enkele controverses en andere kenmerkende zaken.

Als je over een fenomeen schrijft, bijvoorbeeld “klimaatverandering”, dan kan je de geschiedenis benoemen, de effecten per werelddeel, effecten op maatschappij, dieren, eten, oceanen, etc. en vervolgens kijken naar wat de toekomst ons te brengen heeft. Per onderwerp zijn er genoeg subcategorieën te bedenken!

Het slot van je uiteenzetting is lastiger te schrijven dan bijvoorbeeld het slot van een betoog. Je schrijft een conclusie zonder je objectiviteit te verliezen. Een samenvatting of een verwijzing kan een goede manier zijn om je tekst af te sluiten.

Vrouw doet examen
Op een examen moet je snel en gericht werken ǀ Bron: Unsplash

Zo Schrijf je een Uiteenzetting

Goed, nu weet je waar een uiteenzetting toe dient en wat de onderdelen van een goede uiteenzetting zijn. Dan is het nu tijd voor het belangrijkste onderdeel: het schrijven! Volg de volgende stappen:

  1. Bedenk je onderwerp

Allereerst moet je een onderwerp voor je uiteenzetting hebben. Iets waar je zelf enthousiast van wordt en waar je van vindt dat meer mensen er iets over moeten weten. Als je zelf niet enthousiast bent, wordt het minder leuk een uiteenzetting te schrijven en zal je anderen waarschijnlijk ook niet aansporen verder te lezen.

  1. Verzamel alle informatie

Zoals gezegd: vandaag de dag kan je overal bakken informatie vinden, over zo goed als alle onderwerpen. Verzamel zoveel mogelijk – in ieder geval informatie van bronnen waarvan je denkt dat je het gaat gebruiken.

  1. Maak een structuur

Voordat je de informatie gaat filteren, moet je een structuur van je uiteenzetting gaan maken. Afhankelijk van die structuur kan je namelijk gaan kijken welke informatie je wel en niet gaat gebruiken. Kijk met name bij je middenstuk welke onderdelen je eruit wilt lichten.

  1. Filter je informatie

Als je vervolgens een structuur hebt, kijk je welke informatie bruikbaar is voor je uiteenzetting. Schrijf je over de geschiedenis van een persoon, een gebeurtenis of een fenomeen? Neem de historische data dan zeker mee. Wil je een wetenschappelijk overzicht maken? Kijk dan wat er op academisch niveau te behouden valt van je verzamelde informatie.

  1. Schrijf

Nu is het tijd om te gaan schrijven! Je hoeft niet per se met je inleiding te beginnen als je daar moeite mee hebt, maar het kan wel een aanrader zijn omdat je daar de kern van je uiteenzetting in samenvat en je zo houvast hebt bij het schrijven. Neem je tijd bij het schrijven, probeer niet alles in een keer op papier te zetten en neem geregeld pauze om je hoofd even op te frissen.

  1. Herlees

Heel belangrijk! Niet alleen om spelfouten eruit te halen, maar ook om te checken op feitelijke onjuistheden. Het melden van incorrecte informatie is een doodzonde bij het schrijven van een uiteenzetting! Als je iemand in je buurt hebt met een kritische blik, laat hem of haar er dan ook even naar kijken.

Vrouw schrijft betoog
Welk boek wil jij recenseren? ǀ Bron: Unsplash

Die persoon met een kritische blik kan een van je ouders, een familielid of een vriend zijn. Maar als je zoekt naar een professioneler persoon, dan kan het een goed idee zijn om een Nederlands docent te vinden die je kan helpen met je uiteenzetting, of het nu gaat om het onderzoekswerk vooraf, het schrijfwerk of de eindredactie.

Op Superprof vind je tientallen docenten Nederlands, vaak met jarenlange ervaring, die je tips kunnen geven over hoe je een perfecte uiteenzetting schrijft. Ze helpen je met onderzoeksbronnen, met schrijven en nakijken.

Je kan kiezen voor online les of les op locatie, en je kan voor privéles of voor groepslessen gaan. Voor iedereen is er les, wat je budget ook is. Als je je eindexamen Nederlands moet doen kan deze hulp goed van pas komen!

>

Het platform dat privé leraren en leerlingen met elkaar verbindt

1ste les gratis

Vond je dit artikel leuk? Laat een beoordeling achter!

5,00 (1 beoordeling(en))
Laden...

Boris

Schrijver, vertaler en journalist, woonachtig in Chili. Houdt van reizen, nieuwe culturen ontdekken en wetenschap. Werkzaam voor Superprof sinds 2017.